Znamy laureatów Nagrody im. Ferdynanda Wspaniałego!

Laureaci Nagrody im. Ferdynanda Wspaniałego

Laureatką Nagrody im. Ferdynanda Wspaniałego została Agnieszka Misiak za książkę Kosma, Kopacz i leśna szkoła. Trudne początki (Wydawnictwo Druganoga). Charakterystyczna statuetka z bohaterem pamiętnych opowiadań Ludwika Jerzego Kerna została wręczona po raz dziesiąty. Nagroda Publiczności, na którą przez cały tydzień głosowały uczestniczki i uczestnicy festiwalu również trafiła w ręce autorki Kosmy, Kopacza i leśnej szkoły.

Nagrodzona książka Kosma, Kopacz i leśna szkoła. Trudne początki to pełna humoru i wrażliwości opowieść o świecie, w którym każdy ma prawo być sobą. Jej bohaterem jest chłopiec z ADHD, którego niezwykła uważność i zaskakujące skojarzenia pozwalają czytelnikom i czytelniczkom spojrzeć na codzienność z zupełnie nowej perspektywy. W towarzystwie Kosmy każdy okazuje się „jakiś” – odmienny, wyjątkowy, ale przede wszystkim prawdziwy. Ta publikacja udowadnia, że akceptacja i otwartość budują świat, w którym każdy może poczuć się u siebie.

O laureatce

Agnieszka Misiak jest psycholożką dziecięcą. Od kilkunastu lat pomaga rodzicom i ich dzieciom, wspiera dorosłych w zaglądaniu pod podszewkę trudnych dziecięcych emocji i zachowań. Jest również twórczynią wielu kursów online dla rodziców. Swoim doświadczeniem dzieli się z innymi specjalistami. Jest autorką książek o Kosmie i Kopaczu oraz o Lucku i Dzikach Nieśpikach. Jest też mamą Julka, żoną, towarzyszką jednego psa i dwóch kotów. Najbardziej na świecie lubi słodycze oraz wymyślanie historii.

Nagroda im. Ferdynanda Wspaniałego – nominowane książki

Do tegorocznej Nagrody im. Ferdynanda Wspaniałego kapituła nominowała pięć książek:

• Dziewięć czerwonych iksów, tekst: Paweł Beręsewicz, Wydawnictwo Literatura
• Ja to ty, ty to ja (wiersze dla dzieci i dla nie dzieci), tekst: Jarosław Mikołajewski, ilustracje: Anna Mrowiec, Wydawnictwo Austeria
• Kosma, Kopacz i leśna szkoła. Trudne początki, tekst: Agnieszka Misiak, ilustracje: Wojciech Ignaciuk, Wydawnictwo Druganoga
• Makabrama, tekst: Marcin Szczygielski, ilustracje: Marta Krzywicka, Wydawnictwo Bajka
• Superhipermegaważna misja, tekst: Przemek Wechterowicz, ilustracje: Marta Ignerska, Kultura Gniewu

Nagroda im. Ferdynanda Wspaniałego

Nagroda im. Ferdynanda Wspaniałego jest wręczana twórcom najlepszej książki dziecięcej minionego roku podczas Festiwalu Literatury dla Dzieci w Krakowie. Wyróżnienie, któremu patronuje kultowy pies z opowiadań Ludwika Jerzego Kerna, przyznawane jest od 2016 roku decyzją jury w składzie: Barbara Gawryluk, Anna Czernow, Joanna Olech, Georgina Gryboś, a także członków rady programowej Festiwalu Literatury dla Dzieci – Szymona Kloski i Łukasza Dębskiego. Co roku głosują również dzieci przyznając Nagrodę Publiczności. Fundatorami nagrody w wysokości 20 tys. zł są Miasto Kraków i Krakowskie Biura Festiwalowe, operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO.

Organizatorem Festiwalu Literatury dla Dzieci jest Fundacja Burza Mózgów.

Współorganizatorzy: Krakowskie Biuro Festiwalowe – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, Miasto Kraków, Teatr Groteska, Radio Kraków

Partnerami wydarzenia są Wodociągi Miasta Krakowa S.A. i Biblioteka Kraków.

Festiwal Literatury dla Dzieci dofinansowano ze środków Ministra Edukacji. Projekt współfinansowany ze środków Miasta Krakowa.

Fot. Jakub Włodek

Miasto Kraków i Krakowskie Biuro Festiwalowe, operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, zachęcają do szukania prezentów na święta w lokalnych księgarniach kameralnych i antykwariatach. W szczególności polecają miejsca wspierane w tym roku w ramach Funduszu Księgarskiego KMLU.

O księgarnie dbamy cały rok – mówi Anna Gulińska z zespołu Krakowa Miasta Literatury UNESCO. Współpraca w ramach Funduszu Księgarskiego KMLU jest wielowymiarowa i polega na promowaniu tytułów wydanych pod naszym patronatem, współorganizowaniu spotkań autorskich i podejmowaniu wspólnych działań podczas festiwali literackich. Krakowskie księgarnie kameralne i antykwariaty znamy bardzo dobrze, dlatego możemy zagwarantować, że znajdziecie w nich książki, które będą wspaniałym prezentem na święta.

Obecnie pod Wawelem działa ponad 40 niezależnych księgarń i antykwariatów, a Kraków – jako Miasto Literatury UNESCO – dokłada starań, by w skomplikowanych warunkach rynkowych zagwarantować strategiczne wsparcie dla tych podmiotów.

Idealne prezentowe propozycje będą czekały w tych miejscach:

• Antykwariat Abecadło
• Antykwariat „Szklane Domy”
• Austeria Synagoga Poppera
• Cafe NOWA Księgarnia
• De Revolutionibus Books
• Fankomiks
• Główna Księgarnia Naukowa
• Książkoteka
• Księgarnia Akademicka
• Księgarnia Austeria Paper&Art
• Księgarnia Bonobo
• Księgarnia CUD
• Księgarnia Karakter
• Księgarnia NIĆ
• Księgarnia Wydawnictwa WAM
• LOKATOR
• Massolit Books & Cafe
• Ministerstwo Starych Książek
• Spółdzielnia Ogniwo

Więcej informacji na stronie: miastoliteratury.pl

Patronem medialnym akcji jest Radio Kraków.

Literatura dziecięca to przestrzeń, w której każdy – niezależnie od wieku – może poczuć się jak u siebie. Dobre książki dla najmłodszych rozwijają empatię i wrażliwość, wyobraźnię, poczucie humoru, a także budują więzi między małymi a dużymi czytelnikami. Wydarzenie organizowane przez Fundację Burza Mózgów powstało, by wrażliwość na moc literatury dla dzieci stała się powszechna.

„Hasło tegorocznej edycji Festiwalu Literatury dla Dzieci Dobrze nam tu! zaprasza do refleksji nad doświadczaniem przez najmłodszych różnych miejsc. Będziemy rozmawiać o nich na trzech poziomach: lokalnym, narodowym i europejskim – bo dzieci to zarówno mieszkańcy miast i wsi, uczestnicy kultury narodowej, jak i obywatele świata” – mówi Łukasz Dębski, prezes Fundacji Burza Mózgów.

Podczas festiwalowego tygodnia będziemy zaglądać do zakamarków miasta, tropić literackie ślady bohaterów książek, poznawać twórców z sąsiedztwa – bo literatura dzieje się tu i teraz: na znajomych uliczkach, w domu dziadków czy na szkolnym boisku. Na poziomie narodowym sięgniemy do bogactwa polskiego folkloru. Pokażemy, że baśnie, pieśni i obrzędy wciąż mają moc – to nie tylko przeszłość, lecz inspiracja dla współczesnych nam autorów, którzy szanując tradycję, tworzą nowy język opowieści. Nie zapomnimy też o poziomie europejskim, bowiem nasz kontynent to wspólna przestrzeń kultur, wartości i historii.

Wśród gości i gościń festiwalu spotkamy między innymi: Aleksandrę Artymowską, Aleksandrę Fabię, Bogusia Janiszewskiego, Martę Kopyt, Tomasza Minkiewicza, Mateusza Pakułę, Adama Robińskiego, Maxa Skorwidera, Wita Szostaka oraz autorów i autorki, których książki znalazły się w finałowej piątce nominowanych do Nagrody im. Ferdynanda Wspaniałego. W tym roku porozmawiamy też z gośćmi z zagranicy, m.in. niemiecką ilustratorką Karen Exner oraz hiszpańską autorką Ainą Bestard.

Festiwal Literatury dla Dzieci to nie tylko spotkania autorskie i warsztaty! W programie znajdziemy również premierę spektaklu Teatru Uszytego Krasnoludek według książki Bohdana Butenki, pokaz filmów na podstawie opowiadań szwedzkiej pisarki Astrid Lindgren, rodzinny spacer śladami Anny Świrszczyńskiej, wieczorne czytanki po zachodzie słońca na Zamku Królewskim na Wawelu i w Teatrze Starym w Krakowie, a także galę Nagrody im. Ferdynanda Wspaniałego w Teatrze Groteska, której towarzyszyć będzie premiera spektaklu Alicja w Krainie Czarów w reżyserii Darii Kopiec.

Na czas trwania festiwalu Radio Kraków oraz Pałac Potockich zostaną przejęte przez dzieci! Ale to nie jedyne miejsca, gdzie królować będzie literatura dla najmłodszych – już po raz kolejny spotkania, warsztaty i wystawy odbędą się w Mediatece – Bibliotece Miejskiej w Wieliczce oraz Bibliotece Publicznej w Niepołomicach im. Tadeusza Biernata.

Nagroda im. Ferdynanda Wspaniałego

Ważnym punktem programu będzie uroczysta gala w Teatrze Groteska, podczas której poznamy laureata lub laureatów Nagrody im. Ferdynanda Wspaniałego. Wśród nominowanych książek znalazły się: Dziewięć czerwonych iksów Pawła Beręsewicza (Wydawnictwo Literatura), Ja to ty, ty to ja (wiersze dla dzieci i dla nie dzieci) Jarosława Mikołajewskiego z ilustracjami Anny Mrowiec (Austeria), Kosma, Kopacz i leśna szkoła. Trudne początki Agnieszki Misiak z ilustracjami Wojciecha Ignaciuka (Wydawnictwo Druganoga), Makabrama Marcina Szczygielskiego z ilustracjami Marty Krzywickiej (Wydawnictwo Bajka) oraz Superhipermegaważna misja Przemka Wechterowicza i Marty Ignerskiej (Kultura Gniewu). 5 grudnia wręczona zostanie statuetka Ferdynanda Wspaniałego i nagroda w wysokości 20 tys. złotych. Fundatorami wyróżnienia są Miasto Kraków oraz KBF, operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO.

Na Festiwal Literatury dla Dzieci w Krakowie zaprasza organizator – Fundacja Burza Mózgów.

***

12. Festiwal Literatury dla Dzieci w Krakowie

Kraków, 1–6 grudnia 2025

Szczegółowy program i zapisy: fldd.pl.

Organizator: Fundacja Burza Mózgów

Współorganizatorzy: Miasto Kraków, KBF, operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, Radio Kraków, Teatr Groteska

Partnerzy: Zamek Królewski na Wawelu, Teatr Stary w Krakowie, Wodociągi Miasta Krakowa, Narodowe Centrum Promieniowania Synchrotronowego SOLARIS, Kino Paradox, Mediateka – Biblioteka Miejska w Wieliczce, Biblioteka Kraków, Biblioteka Publiczna w Niepołomicach im. Tadeusza Biernata, Pedagogiczna Biblioteka Wojewódzka im. Hugona Kołłątaja w Krakowie, Sekcja Wydawnictw Dziecięcych i Młodzieżowych PIK, Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi, Goethe-Institut Krakau, Cafe NOWA Księgarnia, Lokator, Agencja Autorska Autograf, Agencja Opowieści, Wydawnictwo Literackie, Wydawnictwo Dwie Siostry, Wydawnictwo Kropka, „Ryms. Kwartalnik o Książkach dla Dzieci i Młodzieży”, Polskie Radio Dzieciom, Polska Sekcja IBBY, Komitet Ochrony Praw Dziecka

Festiwal Literatury dla Dzieci dofinansowano ze środków Ministra Edukacji.

Projekt współfinansowany ze środków Miasta Krakowa.

fot. Jakub Włodek

Kjartan Már Ómarsson, kierownik projektów dla Reykjavíku Miasta Literatury UNESCO i lider Sieci Miast Kreatywnych w dziedzinie literatury, powiedział: „Serdecznie witamy nowe Miasta Literatury UNESCO w naszej globalnej sieci. Ich kreatywność, różnorodność i zaangażowanie w słowo pisane wzmocnią naszą wspólną misję, aby umieścić kulturę i opowiadanie historii w centrum zrównoważonego i inkluzywnego rozwoju miast”.

Kraków, który tytuł Miasta Literatury UNESCO uzyskał 12 lat temu, serdecznie gratuluje przyjaciołom z Gdańska i życzy im niezliczonych sukcesów (nie tylko!) na literackim polu.

O Sieci Miast Kreatywnych UNESCO (UCCN):

Założona w 2004 roku sieć ma na celu wspieranie współpracy między jednostkami, które uznają kreatywność za kluczowy element zrównoważonego rozwoju miast. Należy do niej 408 miast z całego świata zjednoczonych w dążeniu do wspólnego celu: integracji przemysłu kreatywnego i kulturalnego z lokalnymi strategiami rozwoju, przy jednoczesnej aktywnej współpracy na arenie międzynarodowej. Sieć obejmuje osiem zróżnicowanych dziedzin kreatywnych: architekturę, literaturę, muzykę, film, rzemiosło artystyczne i sztukę ludową, wzornictwo, gastronomię oraz sztukę mediów. Obecnie w sieci zrzeszonych jest 63 Miast Literatury UNESCO z 46 krajów, które wspólnie pracują nad wykorzystaniem transformacyjnej mocy słowa pisanego w celu wspierania zrównoważonych i inkluzywnych społeczeństw.

fot. Krzysztof Kowalik

Program skierowany jest do osób:

• mieszkających na stałe w Ukrainie, 
• które w ciągu ostatnich pięciu lat nie były stypendystami/kami żadnego programu rezydencyjnego w Austrii (lub organizowanego przez instytucje austriackie)
• posiadających możliwość legalnego opuszczenia Ukrainy.

Rezydencja potrwa od 15 listopada do 14 grudnia 2025 roku i odbędzie się w ośrodku pracy twórczej w Ołtarzewie pod Warszawą. Organizatorzy zapewniają zakwaterowanie, wyżywienie, miejsce do pracy twórczej, miesięczne wynagrodzenie oraz zwrot kosztów podróży.

Termin nadsyłania zgłoszeń: 31 października 2025 r.

Szczegółowe informacje na temat programu znajdziecie tutaj: https://tiny.pl/204y4w_5 

Nagroda Conrada – przyznawana od 2015 roku – to pierwsze polskie wyróżnienie za debiut prozatorski. Jedenasta gala wręczenia statuetki, połączona z wykładem mistrzowskim Marka Bieńczyka i koncertem Bartosza Zaskórskiego, odbyła się 26 października na zakończenie Festiwalu Conrada. Tego wieczoru zaprezentowano również monodram prof. Jarosława Flisa do rysunków Marcina Wichy. Było to symboliczne pożegnanie bliskiego festiwalowi autora, który zmarł w styczniu tego roku. Galę poprowadziła dziennikarka radiowej Trójki Katarzyna Borowiecka.

Krakowskie święto literatury było okazją do spotkania z takimi pisarkami i pisarzami jak Chloe Dalton, Yan Ge, Małgorzata Halber, Vincenzo Latronico, Weronika Murek, Auður Ava Ólafsdóttir, Łukasz Orbitowski, Emily St. John Mandel, Ishbel Szatrawska, Ziemowit Szczerek czy Colm Tóibín. Szczególnym zainteresowaniem cieszyły się spotkania z laureatami Nagrody Goncourtów – Kamelem Daoudem i Carole Martinez – oraz z laureatem Nagrody Nobla Abdulrazakiem Gurnahem.

W tym roku nominacje do Nagrody Conrada otrzymali: Jul Łyskawa za Prawdziwą historię Jeffreya Watersa i jego ojców (Wydawnictwo Czarne), Kinga Sabak za Trochę z zimna, trochę z radości (Wydawnictwo W.A.B.), Izabela Tadra za Hotel ZNP (Wydawnictwo Filtry), Patryk Zalaszewski za Lunetę z rybiej głowy (Wydawnictwo Czarne) oraz Marta Hermanowicz za Koniec (Wydawnictwo ArtRage). To do tej ostatniej, za sprawą głosów kapituły i publiczności, powędrowała Nagroda Conrada. Marta Hermanowicz oprócz statuetki otrzymała kwotę trzydziestu tysięcy złotych. Częścią nagrody jest też miesięczny pobyt rezydencjalny w Krakowie oraz kampania promocyjna wyróżnionej książki na łamach „Tygodnika Powszechnego”.

Marta Hermanowicz to laureatka Międzynarodowego Festiwalu Opowiadania i uczestniczka programu Connecting Emerging Literary Artists (CELA), zawodowo związana z reklamą. Publikowała m.in. w „Twórczości” i „Piśmie”. Jej powieść Koniec, opowiadająca o pamięci i dziedziczeniu traum, otrzymała nominację do Paszportów „Polityki”. Osią fabuły są losy dwóch bohaterek: Lotki, deportowanej podczas wojny na Sybir, oraz jej wnuczki Malwiny, która kilka dekad później dorasta pod Zieloną Górą. Dziewczyna zaczyna śnić koszmary swojej babki i opowiada o nich pełnym inwencji, ekspresyjnym językiem.

Zgłoszeń do konkursu dokonywali wydawcy oraz same autorki i autorzy. Grono nominowanych wybrała kapituła, do której należą znawcy i znawczynie literatury: Julia Fiedorczuk (pisarka, poetka, tłumaczka i wykładowczyni), Katarzyna Jakubowiak (literaturoznawczyni, zastępczyni dyrektora Centrum Nauki i Kultury Młyny Rothera), Monika Ochędowska (dziennikarka „Tygodnika Powszechnego”), Michał Sowiński (dyrektor ds. promocji „Tygodnika Powszechnego”, redaktor literacki Festiwalu Conrada) Olga Stanisławska (eseistka, kuratorka i autorka reportaży) i Marcin Wilk (publicysta, autor książek non-fiction, badacz historii współczesnej). Przewodniczącym kapituły jest profesor Michał Paweł Markowski (badacz literatury, esista i wykładowca), a funkcję sekretarzyni nagrody sprawuje Joanna Szulborska (teatrolożka, nauczycielka akademicka i menedżerka kultury).

Fundatorem Nagrody Conrada jest Miasto Kraków. Partnerami przedsięwzięcia są Fundacja Tygodnika Powszechnego i Krakowskie Biuro Festiwalowe – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO. Laureatki poprzednich edycji to Liliana Hermetz, Żanna Słoniowska, Anna Cieplak, Weronika Gogola, Olga Hund, Dorota Kotas, Elżbieta Łapczyńska, Paulina Siegień, Urszula Honek i Maria Halber.

Zapraszamy na kanały Festiwalu Conrada:

WWW

Facebook

Instagram

Organizatorzy Festiwalu Conrada: Miasto Kraków, KBF – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, Fundacja Tygodnika Powszechnego

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Partnerzy strategiczni: Tygodnik Powszechny, Allegro, Teatr im. J. Słowackiego w Krakowie

Oficjalny przewoźnik: Polskie Linie Lotnicze LOT

Partner: Krakow Airport

Patroni medialni: Trójka – Program Trzeci Polskiego Radia, Radio Kraków, Wyborcza.pl, Książki. Magazyn do czytania, Czas Literatury, Kraków.pl

Tematem przewodnim 17. Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada w Krakowie jest Nadzieja radykalna. „Nawiązujemy do koncepcji filozofa Jonathana Leara, który zainspirował się postawą członków amerykańskiego plemienia Wron. Radykalna forma nadziei pozwoliła im zaadaptować się do nowych warunków, kiedy doświadczali końca świata, jaki do tej pory znali. Chcemy iść za ich przykładem i nawet w skrajnie trudnych sytuacjach zachowywać otwartość na dobro, które może nadejść” – mówi Olga Drenda, dyrektorka kreatywna Festiwalu Conrada, po czym dodaje: „Na życie po kryzysie czy wielkiej zmianie staramy się spojrzeć z wielu perspektyw. Niezawodnie pomaga nam w tym literatura, która karmi wyobraźnię i pozwala tworzyć możliwe scenariusze wydarzeń. Dlatego w tym roku interesują nas między innymi szeroko pojęte historie alternatywne. Kontynuując tradycję Festiwalu Conrada, zachęcamy do czytania i dyskutowania odważnie, do zadawania nowych pytań”.

Na festiwalu spotkamy noblistę Abdulrazaka Gurnaha uważanego za jednego z najważniejszych współczesnych pisarzy. Autor głośnej powieści Powróceni jest Tanzańczykiem, urodził się na Zanzibarze, a od lat 60. ubiegłego stulecia mieszka w Wielkiej Brytanii. Pisze o kolonializmie, dobrowolnych migracjach i wygnaniach, odsłania życie zawieszone pomiędzy Afryką a Europą, pamięcią a teraźniejszością. Kluczowa w jego tekstach staje się próba opowiedzenia własnej historii, pomimo różnego rodzaju opresji.

Doświadczenie migracji jest także jednym z głównych tematów pisarstwa chińskiej autorki Yan Ge, która tworzy w języku mandaryńskim i angielskim. Jej literatura opowiada o życiu na styku kultur, w szczególności o ludziach, którzy zostawiają za sobą jeden język i próbują zakorzenić się w drugim. Dalekie od jednoznacznych ocen książki Yan Ge przyniosły jej liczne nagrody. W Polsce ukazał się niedawno jej zbiór opowiadań Gdzie indziej.

Do Krakowa przyjedzie również czołowy pisarz irlandzki Colm Tóibín, nominowany między innymi do Nagrody Bookera. W swojej prozie oddaje głos ukrytemu ciężarowi życia – drobnym porażkom, milczącym tęsknotom, chwilom, które wydają się za małe, żeby przekuć je w narrację, a jednak nie pozwalają o sobie zapomnieć. Uznanie czytelniczek i czytelników w Polsce zyskały takie jego książki, jak Brooklyn, Nora Webster i Czarodziej.

Wrażliwość na szczegół cechuje twórczość Auður Avy Ólafsdóttir. Islandzka prozaiczka pokazuje, że nadzieja rodzi się z drobnych, niemal niezauważalnych gestów, jak chociażby naprawa cieknącego kranu czy pielęgnacja ogrodu. Niedawno ukazała się w Polsce jej powieść Blizna, która otrzymała Literacką Nagrodę Rady Nordyckiej. Książka przekonuje, że nawet w najbardziej beznadziejnych chwilach można znaleźć język, który pozwala zacząć od nowa.

Z nieoczekiwanego zdarzenia wzięła się autobiograficzna proza Chloe Dalton zatytułowana Jak wychować zająca. Brytyjska ekspertka do spraw międzynarodowych, pracująca na co dzień jako doradczyni polityków, w swojej książce opowiada o uratowaniu małego zająca i więzi, która połączyła ją z tym dzikim zwierzęciem. Historia ta skłania do zastanowienia się nad naszymi związkami z przyrodą i sposobami na uszanowanie wolności swojej i innych.

Jak co roku na festiwalu spotkamy szerokie grono interesujących pisarzy i pisarek z Polski. O specyficznym dla kontrkultury marzeniu, by żyć poza systemem, będą rozmawiać Dariusz „Brzóska” Brzóskiewicz, Urszula Jabłońska i Łukasz Orbitowski. Weronika Murek, Robert J. Szmidt i Adam Ubertowski pomówią o mniej oczywistych wizjach naszego kraju, które pojawiają się w najnowszej literaturze. Szerzej – na region Europy Środkowo-Wschodniej i typowe dla niego opowieści – spojrzą Weronika Gogola, Jan Pucek i Ziemowit Szczerek. Magdalena Salik, Marek Baraniecki i Michał Cetnarowski zastanowią się z kolei nad specyfiką polskiej literatury postapokaliptycznej.

„Nie sposób wymienić tu wszystkich pisarek i pisarzy, których spotkamy na Festiwalu Conrada, zwłaszcza że program jest jeszcze bogatszy niż w zeszłym roku. Do Krakowa przyjeżdża plejada postaci o międzynarodowej renomie, nie zawsze u nas popularnych, ale bez wątpienia wartych poznania – takich jak Kamel Daoud, Ołeksandr Myched, Hanna Nordenhök, Norman Erikson Pasaribu, Faruk Šehić, Emily St. John Mandel czy Daniel Wisser. Zapraszamy zatem do sprawdzenia programu na stronie festiwalu i sięgnięcia po książki, o których będziemy rozmawiać w październiku. Jesteśmy przekonani, że w każdej z nich pali się iskra nadziei” – mówi Carolina Pietyra, dyrektorka wykonawcza Festiwalu Conrada i dyrektorka Krakowskiego Biura Festiwalowego, które organizuje wydarzenie wspólnie z Miastem Krakowem i Fundacją Tygodnika Powszechnego.

Festiwal Conrada oprócz spotkań autorskich i dyskusji obejmuje także spotkania branżowe w ramach „Kongresu książki” oraz „Lekcje czytania”, czyli cykl warsztatów prowadzonych przez znawców i znawczynie literatury. Po kilkuletniej przerwie wraca pasmo „Word2Picture”, które łączy branżę książki z branżą audiowizualną i zaprasza do poznawania dzieł tworzonych na podstawie literatury – takich jak filmy, gry czy animacje. Częścią wydarzenia będą również aktywności dla dzieci i rodzin oraz pasmo filmowe. Już po raz jedenasty wręczona zostanie Nagroda Conrada za najlepszy debiut prozatorski.

Zapraszamy na kanały Festiwalu Conrada:

WWW

Facebook

Instagram

Spotify

Organizatorzy Festiwalu Conrada: Miasto Kraków, KBF – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, Fundacja Tygodnika Powszechnego.

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Partnerzy strategiczni: Tygodnik Powszechny, Allegro, Teatr im. J. Słowackiego w Krakowie.

Patroni medialni: Trójka – Program Trzeci Polskiego Radia, Radio Kraków, Wyborcza.pl, Książki. Magazyn do czytania, Czas Literatury, Kraków.pl.

Podczas piątej edycji programu swój warsztat będą mogli doskonalić młodzi tłumacze literatury z języków norweskiego, włoskiego, arabskiego i katalońskiego na język polski.

Projekt ma charakter indywidualny: przez sześć miesięcy, od 1 stycznia do 30 czerwca 2026 roku, każda z zakwalifikowanych osób będzie pracować nad przekładem z języka obcego na polski pod okiem doświadczonego tłumacza lub tłumaczki.

W nadchodzącej edycji Translatorium mentorami i mentorkami będą: Karolina Drozdowska (język norweski), Tomasz Kwiecień (język włoski), Hanna Jankowska (język arabski) i Anna Sawicka (język kataloński).

Zakres programu: 

1. Indywidualna praca z mentorem lub mentorką nad konkretnym tekstem, który nie był dotąd tłumaczony. Konsultacje mogą się odbywać na żywo bądź online, w trybie uzgodnionym z opiekunem – ok. 5–10 godzin w miesiącu.
2. Poznawanie rynku i środowiska. Zajęcia weekendowe organizowane przez Centrum Badań Przekładoznawczych UJ oraz Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury o stawianiu pierwszych kroków na rynku przekładów literackich, zasadach działania rynku wydawniczego oraz podstawach prawa autorskiego dla tłumaczy i tłumaczek.

Rezultatem pracy w ramach programu ma być tekst o objętości ok. jednego arkusza wydawniczego. Szczegóły każdego z projektów zostaną ustalone przez adeptów z mentorami.

Harmonogram programu: 

– indywidualna praca z mentorem lub mentorką: styczeń–czerwiec 2026 roku

– jedno spotkanie weekendowe w Krakowie

Rekrutacja:

– nowy termin nadsyłania zgłoszeń: 15.11.2025 r. do godziny 23:59

– etap I: ocena formalna oraz merytoryczna zgłoszeń

– etap II: rozmowy kwalifikacyjne z wybranymi kandydatami_kami przeprowadzane w formie online

– ogłoszenie wyników: do 3 dni roboczych po zakończeniu rekrutacji

Zgłoszenie powinno zawierać:

– krótki przekład tekstu literackiego, który do tej pory nie był tłumaczony na język polski, o objętości ok. 18 000 znaków ze spacjami (może to być tekst prozatorski, esej lub cykl wierszy) z jednego z języków uwzględnionych w tegorocznej edycji programu

– oryginał przetłumaczonego tekstu

– CV

– list motywacyjny

– skan podpisanego oświadczenia (załącznik nr 1 do Regulaminu)

Koszty:

– udział w programie jest bezpłatny

– uczestnicy sami pokrywają koszty podróży i zakwaterowania związane z zajęciami weekendowymi w Krakowie (dwudniowe zajęcia na przełomie lutego i marca)

Zgłoszenia i pytania dotyczące programu prosimy przysyłać na adres: translatorium@miastoliteratury.pl.

Regulamin programu wraz z oświadczeniem>>

Organizatorami programu mentoringowego Translatorium są: Krakowskie Biuro Festiwalowe – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO oraz partnerzy: Centrum Badań Przekładoznawczych WP UJ, Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury, NORLA, oficjalna instytucja norweskiego Ministerstwa Kultury oraz Włoski Instytut Kultury w Krakowie.

Nowe głosy i czytanie performatywne

Program CELA (Connecting Emerging Literary Artists) selekcjonuje najciekawszych przedstawicieli nowej europejskiej prozy. Dzięki przekładom uzdolnionych tłumaczy ich twórczość jest prezentowana czytelnikom na międzynarodowych wydarzeniach literackich. Podczas tegorocznego Festiwalu Conrada publiczność pozna troje wschodzących artystów: Eliškę Beranovą z Czech, Lievena Stoefsa z Belgii oraz Pię Prezelj ze Słowenii – ich opowieści za sprawą tłumaczeń Pauliny Zając, Marty Talachy oraz Aleksandry Wójcik mogły dotrzeć do polskich odbiorców. Historie ujęte w prozatorskich debiutach tych młodych europejskich pisarzy otwierają nas na inne światy – są zakorzenione w różnych językach, fantazjach i miejscach, choć z pozoru mogłyby wydarzyć się wszędzie. Autorzy odczytają fragmenty swoich tekstów i wraz z tłumaczkami opowiedzą o doświadczeniach pisania i przekładania, a także wyjątkowej relacji pomiędzy pisarzem i tłumaczem a opowieścią.

Nowe głosy z Europy. Spotkanie z pisarzami CELA

24 października (piątek), godz. 19.00

Goście: Eliška Beranová, Pia Prezelj, Lieven Stoefs, Marta Talacha, Aleksandra Wójcik, Paulina Zając

Miejsce: Spółdzielnia Ogniwo

Europa w przekładzie i spotkanie z tłumaczami

Czy europejska wspólnota czytelnicza jest możliwa dzięki przekładowi? A jeśli tak, to czy tłumacze mogą pełnić w niej rolę ambasadorów nowych zjawisk, niesłyszanych dotąd głosów, nieopowiedzianych wcześniej historii? Co zyskujemy, otwierając się lekturowo na inne punkty widzenia? W obecnej edycji projektu CELA (Connecting Emerging Literary Artists) bierze udział dziesięcioro początkujących tłumaczy literackich z języków bułgarskiego, czeskiego, hiszpańskiego, niderlandzkiego, rumuńskiego, serbskiego, słoweńskiego, ukraińskiego oraz włoskiego na język polski. Podczas spotkania opowiedzą o wyzwaniach stojących przed młodymi tłumaczami i tłumaczkami, o przekładzie jako pracy, pasji i sztuce. Panel poprowadzi Jerzy Jarniewicz – znany zarówno jako wybitny praktyk przekładu, jak i niekwestionowany autorytet w badaniach nad nim.

Europa w przekładzie. Spotkanie z tłumaczami CELA

25 października (sobota), godz. 16.00

Goście: Patrycja Chajęcka, Zofia Kręc, Amina Niepsuj-Wood, Aleksander Podgórny, Marta Talacha, Justyna Sterna, Magdalena Ukrainets, Aleksandra Wójcik, Paulina Zając
Prowadzenie: Jerzy Jarniewicz

Miejsce: Pałac Potockich

Na spotkania wstęp jest wolny, liczba miejsc ograniczona.

CELA (Connecting Emerging Literary Artists) to międzynarodowy program rozwoju talentów literackich, który wspiera młodych pisarzy, tłumaczy i specjalistów literackich w budowaniu międzynarodowej kariery i dotarciu do europejskiej publiczności poprzez warsztaty, mentoring, tłumaczenia i prezentację ich pracy na festiwalach literackich.

Organizatorzy: Miasto Kraków, KBF operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, CELA, Fundacja Tygodnika Powszechnego

Partnerzy: Pałac Potockich, Spółdzielnia Ogniwo

Projekt CELA został dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Kreatywna Europa oraz ze środków Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Fot. materiały CELA

W ubiegłym roku budżet projektu, realizowanego przez KBF ze środków gminy miejskiej Kraków, wynosił 200 tys. zł. W tym roku zrealizowane zostały aż dwa nabory do Nagrody KMLU, po 200 tys. na każdy z nich (marcowy i wrześniowy). Dotychczas w ramach sześciu edycji nagrody wsparcie otrzymało blisko 230 projektów literackich.

Podczas drugiej w tym roku odsłony Nagrody KMLU zostały wyróżnione niezwykle różnorodne projekty: od reportaży, biografii, esejów i tekstów publicystycznych, przez thrillery metafizyczne, powieści graficzne i bajki artystyczne, po zbiory opowiadań i książki poetyckie. Nagrodzono twórców zarówno posiadających dorobek artystyczny, jak i rozpoczynających karierę literacką. Pisarki/pisarzy, tłumaczki/tłumaczy, redaktorki/redaktorów oraz ilustratorki reprezentują duże wydawnictwa i oficyny bardziej niszowe.

Przedstawiamy alfabetyczną listę wyróżnionych Nagrodą KMLU:

Iwona Boruszkowska – Wydawnictwo Warsztaty Kultury

Michał Bzinkowski – Harmolipi

Patryk Ciesielczyk – Grupa Robocza

Paweł Chmielewski – Stowarzyszenie Twórcze Zenit

Patryk Czarkowski – Wydawnictwo j

Agnieszka Dauksza – Wydawnictwo Karakter

Paulina Goch-Kenawy – Wydałem

Łukasz Godlewski – timof i cisi wspólnicy

Magdalena Heydel – Wydawnictwo Dwie Siostry

Jerzy Illg – Towarzystwo Autorów i Wydawców Prac Naukowych Universitas

Beata Kalęba – Kolegium Europy Wschodniej

Berenika Kołomycka – timof i cisi wspólnicy

Kuba Kulasa – Biuro Literackie

Paulina Małochleb – Wydawnictwo Karakter

Gabriela Niemiec – ArtRage

Szymon Opryszek – Wydawnictwo Czarne

Anna Piątkowska – Wydawnictwo Emocje Plus Minus

Helena Piecuch – Wydawnictwo Czarne

Olga Rembielińska – Wydawnictwo Convivo

Misza Sagi – Stowarzyszenie Pisarzy Polskich Oddział w Łodzi

Anna Sak – Wydawnictwo Karakter

Przemysław Suchanecki – Fundacja KONTENT

Aleksandra Suława – Wydawnictwo Czarne

Łukasz Tischner – Wydawnictwo Driada

Dominika Zaręba – Atitlan

Organizatorem konkursu o Nagrodę Krakowa Miasta Literatury UNESCO jest Gmina Miejska Kraków, a realizatorem KBF – instytucja kultury Miasta Krakowa i operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO (zgodnie z uchwałą nr XXXVII/972/20 Rady Miasta Krakowa z dnia 11 marca 2020 roku).

Olga Górska – radomianka. Autorka powieści Nie wszyscy pójdziemy do raju (Wydawnictwo Drzazgi, 2022). Laureatka Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO i Nagrody Literackiej Miasta Radomia, uczestniczka Wyszehradzkiej Rezydencji Literackiej w 2024 roku. Felietonistka, autorka opowiadań. Ma słabość do Króla Lwa, muzyki i literatury.

Fot. Izabela Górska

Ishbel Szatrawska (ur. 1981) – dramatopisarka i powieściopisarka. Wydała dwie książki: nagradzaną Toń (Wydawnictwo Cyranka, 2023) i Wyrok (Wydawnictwo Cyranka, 2025). Jej twórczość wystawiano na scenach w Polsce i Niemczech. Laureatka wielu nagród, finalistka Nagrody Literackiej Nike. Mieszka w Krakowie.

Fot. Ada Kopeć-Pawlikowska

Małgorzata Żarów (ur. 1988) – pisarka, laureatka Nagrody Literackiej Gdynia za debiutancką powieść Zaklinanie węży w gorące wieczory (Wydawnictwo Czarne, 2022). Okazjonalna pisze opowiadania i eseje do „Pisma”. Mieszka w Warszawie.

Gratulujemy!

Nagroda Conrada, przyznawana od 2015 roku, to pierwsze polskie wyróżnienie za debiut prozatorski. Jego celem jest wspieranie nowych głosów w polskiej prozie, rozumianej szeroko – zarówno jako twórczość fabularna, jak i non-fiction. Kapituła nagrody wybrała właśnie pięć najlepszych debiutów 2024 roku.

Pierwsza z nominowanych – Marta Hermanowicz – to laureatka Międzynarodowego Festiwalu Opowiadania i uczestniczka programu Connecting Emerging Literary Artists (CELA). Zawodowo związana jest z reklamą. Publikowała m.in. w „Twórczości” i „Piśmie”. Jej powieść o pamięci i dziedziczeniu traum zatytułowana Koniec (ArtRage) otrzymała nominację do Paszportów „Polityki”. Osią fabuły są losy dwóch bohaterek – Lotki, deportowanej podczas wojny na Syberię, oraz jej wnuczki Malwiny, która kilka dekad później dorasta na tak zwanych Ziemiach Odzyskanych. Dziewczyna doświadcza koszmarów swojej babki i opowiada o nich pełnym inwencji, ekspresyjnym językiem.

Jul Łyskawa jest prozaikiem, redaktorem i tłumaczem wydawnictw dziecięcych. Publikował m.in. w „Ha!arcie” i „Arteriach”. Za powieść Prawdziwa historia Jeffreya Watersa i jego ojców (Wydawnictwo Czarne) został wyróżniony Paszportem „Polityki”, Nagrodą Literacką m.st. Warszawy i nagrodą Odkrycie Empiku. Akcja powieści toczy się w miasteczku Copperfield w stanie Waszyngton i nawiązuje klimatem do twórczości postmodernistów z Davidem Lynchem na czele. Dla Jula Łyskawy literatura to remiks wielu powtarzalnych historii, zużytych gatunków i przeróżnych językowych rejestrów, dlatego autor bawi się nimi i nieustannie przeskakuje między formami literackimi.

Kolejna z nominowanych, Kinga Sabak, jest wicenaczelną magazynu kulturalnego „Mint”. Jej debiutancki zbiór opowiadań – Trochę z zimna, trochę z radości (Wydawnictwo W.A.B.) – to kameralna opowieść o dorastaniu. Kilkuletnia Ola coraz częściej czuje się Olkiem, a może nawet kimś, kto powinien nazywać się po prostu Alex. Jednocześnie jest osobą religijną, szukającą ukojenia i zrozumienia w społeczności osób wierzących. Narrację Kingi Sabak charakteryzuje minimalizm, który skłania czytelniczki i czytelników do większej uważności.

Izabela Tadra to była dziennikarka, obecnie zajmująca się public relations. Publikowała m.in. w „Bluszczu”, „Pulsie Biznesu” i „Super Expressie”. Jej Hotel ZNP (Wydawnictwo Filtry) za sprawą głównej bohaterki, Belci, parodiuje stereotypowe role żon, córek i matek, a jednocześnie przed tymi rolami, po tropach Witolda Gombrowicza, ucieka. Proza Izabeli Tadry nasycona jest bólem, ale też absurdem i zgrywą. O sile jej oddziaływania mogła się przekonać publiczność Teatru Nowego w Łodzi, gdzie książkę debiutantki przełożono na język sceniczny (reżyseria: Kuba Kowalski, adaptacja i dramaturgia: Małgorzata Maciejewska). Spektakl został nagrodzony podczas Ogólnopolskiego Konkursu na Wystawienie Polskiej Sztuki Współczesnej.

Ostatni z nominowanych – Patryk Zalaszewski – jest scenarzystą i autorem opowiadań. Otrzymał Nagrodę im. Siegfrieda Lenza i wygrał konkurs Wydawnictwa Czarne, Państwowego Instytutu Wydawniczego i „Dwutygodnika”. Luneta z rybiej głowy (Wydawnictwo Czarne) to zbiór mikrohistorii, w którym realizm życia małej nadmorskiej wspólnoty rybackiej łączy się z oniryczną atmosferą właściwą opowieściom o krainie dzieciństwa. Codzienność mieszkańców – wypływanie na połów jeszcze przed świtem, niebezpieczeństwo sztormów, ciężka praca przy sieciach – została opisana oszczędnie i sugestywnie. Patryk Zalaszewski stworzył ciekawy obraz dorastania chłopca, ostatnio rzadko spotykany w polskiej prozie.

Zgłoszeń do konkursu dokonywali wydawcy oraz same autorki i autorzy. Grono nominowanych wybrała kapituła, do której należą znawcy i znawczynie literatury: Julia Fiedorczuk (pisarka, poetka, tłumaczka i wykładowczyni), Katarzyna Jakubowiak (zastępczyni dyrektora Centrum Nauki i Kultury Młyny Rothera), Monika Ochędowska (dziennikarka „Tygodnika Powszechnego”), Michał Sowiński (dyrektor ds. promocji „Tygodnika Powszechnego” i redaktor literacki Festiwalu Conrada) Olga Stanisławska (eseistka, kuratorka i autorka reportaży) i Marcin Wilk (publicysta, autor książek non-fiction i badacz historii współczesnej). Przewodniczącym kapituły jest profesor Michał Paweł Markowski (badacz literatury i wykładowca), a funkcję sekretarzyni nagrody sprawuje Joanna Szulborska-Łukaszewicz (teatrolożka, nauczycielka akademicka i menedżerka kultury).

O tym, kto zdobędzie Nagrodę Conrada, zadecydują po połowie głosy kapituły i publiczności. Formularz dla czytelniczek i czytelników jest już dostępny na stronie Festiwalu Conrada – głosowanie potrwa do 23 października do godz. 23.59. Gala Nagrody Conrada odbędzie się 26 października o godz. 18:00 na Scenie MOS Teatru im. Juliusza Słowackiego w Krakowie (ul. Rajska 12). Tradycyjnie będzie to zwieńczenie Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada. Wykład mistrzowski wygłosi laureat Nagrody Literackiej „Nike” Marek Bieńczyk – autor pogłębionego eseju o Nadziei radykalnej Jonathana Leara. Szczególnym punkt gali będzie monodram Jarosława Flisa – profesora socjologii i cenionego publicysty – do rysunków Marcina Wichy. W ten sposób pożegnany zostanie bliski festiwalowi grafik i eseista, zmarły w styczniu tego roku.

Fundatorem nagrody jest Miasto Kraków, a partnerami przedsięwzięcia są Fundacja Tygodnika Powszechnego i Krakowskie Biuro Festiwalowe – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO. Zwycięzca lub zwyciężczyni konkursu otrzyma statuetkę oraz kwotę trzydziestu tysięcy złotych. Nagroda obejmuje także miesięczny pobyt rezydencjalny w Krakowie i kampanię promocyjną wyróżnionej książki na łamach „Tygodnika Powszechnego”. Dotychczasowe laureatki to Liliana Hermetz, Żanna Słoniowska, Anna Cieplak, Weronika Gogola, Olga Hund, Dorota Kotas, Elżbieta Łapczyńska, Paulina Siegień, Urszula Honek i Maria Halber.

Zapraszamy na kanały Festiwalu Conrada:

WWW

Facebook

Instagram

Spotify

Organizatorzy Festiwalu Conrada: Miasto Kraków, KBF – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, Fundacja Tygodnika Powszechnego

Dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury

Partnerzy strategiczni: Tygodnik Powszechny, Allegro, Teatr im. J. Słowackiego w Krakowie

Oficjalny przewoźnik: Polskie Linie Lotnicze LOT

Patroni medialni: Trójka – Program Trzeci Polskiego Radia, Radio Kraków, Wyborcza.pl, Książki. Magazyn do czytania, Czas Literatury, Kraków.pl