Rusza nabór na rezydencję literacką w Krakowie dla litewskiego poety lub poetki

To pierwsza współpraca rezydencjalna Krakowa i Litwy, które łączą głębokie więzi literackie, historyczne i kulturowe. Celem rezydencji jest zapewnienie twórcy warunków do pracy nad własnym projektem poetyckim.

Miejscem pobytu poety lub poetki będzie mieszkanie rezydencjalne w Pałacu Potockich w Krakowie. Organizatorzy pokrywają koszty przelotu i zakwaterowania, a także zapewniają honorarium w wysokości 600 euro.

Warunki, które powinni spełniać kandydaci:

• posiadanie litewskiego obywatelstwa (rezydencja skierowana jest do poetów i poetek posiadających litewskie obywatelstwo, mieszkających zarówno na terenie Litwy, jak i poza nią),
• aktywne uczestniczenie w litewskim życiu literackim,
• posiadanie w swoim dorobku co najmniej jednego opublikowanego tomu poetyckiego,
• podjęcie pracy nad nowym projektem poetyckim lub kontynuowanie istniejącego projektu podczas rezydencji,
• znajomość języka angielskiego w stopniu pozwalającym na swobodne komunikowanie się,
• mile widziane związki z Krakowem.

Jak aplikować?

Zgłoszenie powinno zawierać:

• wypełniony formularz (w języku angielskim, do pobrania  tutaj),
• CV lub biogram (w języku angielskim),
• fragment autorskiego tekstu (w oryginale oraz opcjonalnie w języku angielskim, max. 4 tysiące znaków)
• kilka zdań motywujących chęć uczestnictwa w rezydencji (w języku angielskim).

Termin nadsyłania zgłoszeń: 3.05.2026

Termin pobytu: 22.06–19.07.2026

Ogłoszenie wyników naboru: 15.05.2026

Materiały aplikacyjne należy przesłać w wyznaczonym terminie na adres: residencies@miastoliteratury.pl.

W razie pytań dotyczących postępowania konkursowego prosimy o kontakt mailowy: residencies@miastoliteratury.pl

Operatorem programu rezydencjalnego jest Kraków Miasto Literatury UNESCO.

Regulamin można znaleźć tutaj (wersja angielska).

UNA to nowe miejsce na muzycznej mapie serca Małopolski. Od przeszło stu lat w kamienicy przy Rynku Głównym 36 kwitnie działalność księgarska, wydawnicza i artystyczna, a my z dumą kontynuujemy tę tradycję. Otwierając nowy rozdział w historii tego miejsca, pragniemy, aby było ono przyjazną przystanią dla wszystkich, którym bliska jest sztuka dźwięków. Przy filiżance kawy speciality z najlepszych światowych plantacji będzie tu można wysłuchać płyt sygnowanych marką ANAKLASIS, sięgnąć po najnowszy numer „Ruchu Muzycznego” i znaleźć inspirację wśród szerokiej oferty nut i książek Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, a także innych wydawców krajowych
i zagranicznych – wspólnym mianownikiem jest tu kultura muzyczna. To przestrzeń zarówno dla repertuaru dawnych mistrzów, jak i dla kompozytorskich eksperymentów.

Ostatecznie muzyka jest una – jedna.

W Kluboksięgarni UNA muzyka jest obecna nie tylko w postaci publikacji nutowych, książek i albumów płytowych. Obcujemy z jej żywą materią oraz wspólnie zgłębiamy jej tajniki podczas koncertów, spotkań z wyjątkowymi gośćmi i warsztatów edukacyjnych. Wierzymy w jej moc budowania społeczności, dlatego do współtworzenia tej przestrzeni zaprosiliśmy naszych sąsiadów – zaprzyjaźnione z PWM krakowskie instytucje kultury. Teraz zapraszamy także Państwa.

Przez cztery dni, od 23 do 26 kwietnia 2026 r., dla wszystkich odwiedzających Kluboksięgarnię UNA melomanów przygotowaliśmy serię niebiletowanych koncertów. W dniu otwarcia, we czwartek (23 kwietnia) wystąpi znakomity pianista poruszający się z powodzeniem na gruncie klasyki i jazzu, związany m.in. z wytwórnią ANAKLASIS, działającą pod auspicjami naszej Oficyny – Dominik Wania. Artysta kilka dni temu został uhonorowany prestiżową nagrodą Fryderyk 2026 w kategorii Jazzowy Artysta Roku. Koncertami w dniach 24-26 kwietnia zainicjujemy natomiast współpracę z najważniejszymi instytucjami kultury muzycznej w Krakowie.

W różnorodnym repertuarze obejmującym twórczość polskich kompozytorów z katalogu PWM-u wystąpią  artyści i wykonawcy związani z: Akademią Muzyczną im. K. Pendereckiego w Krakowie, Spółdzielnią Muzyczną Contemporary Ensemble, Capellą Cracoviensis, Sinfoniettą Cracovią, Operą Krakowską i Filharmonią im. K. Szymanowskiego w Krakowie. W Kluboksięgarni UNA znajdzie coś dla siebie każdy, kto nie może żyć bez muzyki. Rozpoczynamy nowy rozdział i zapraszamy wszystkich Krakowian do wspólnego tworzenia tego miejsca.

UNA – Kluboksięgarnia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego, Rynek Główny 36

OTWARCIE

23–26.04.2026

23.04 | czwartek | Światowy Dzień Książki i Praw Autorskich

18:00, 19:00, 20:00
ANAKLASIS Dominik Wania – fortepian
W programie m.in.: K. Szymanowski, H. M. Górecki, kompozycje własne

24.04 | piątek

17:00, 18:00
OPERA KRAKOWSKA*Kateryna Rychkova – sopran
Zuzanna Klemańska – mezzosopran
Jakub Luboiński – tenor
Julia Kocjan – fortepian

*uczestnicy programu rezydencyjnego Centrum Szkolenia Artystów pod opieką p. Karin Wiktor-Kałuckiej, solistki Opery Krakowskiej

W programie m.in.: S. Moniuszko, F. Chopin,
I.J. Paderewski, W. Lutosławski, L. Różycki

19:00, 20:00
SPÓŁDZIELNIA MUZYCZNA CONTEMPORARY ENSEMBLEKrzysztof Guńka – saksofon
Jakub Gucik – wiolonczelaW programie: B. Schaeffer, M. Jabłoński, A. Walaciński

25.04 | sobota

17:00, 18:00
SINFONIETTA CRACOVIAMałgorzata Szuba-Kmiecik – skrzypce Agnieszka Bugla-Bylica – skrzypceW programie: G. Bacewicz, K. Meyer

19:00, 20:00
AKADEMIA MUZYCZNA IM. K. PENDERECKIEGO W KRAKOWIEJan Kalinowski – wiolonczela Marek Szlezer – fortepian
W programie m.in.: F. Chopin, K. Szymanowski, A. Tansman, G. Bacewicz, M. Chyrzyński

26.04 | niedziela

17:00, 18:00
CAPELLA CRACOVIENSISBartłomiej Fraś – skrzypce
Dymitr Olszewski – altówka
Matylda Adamus – wiolonczela
Eliza Pawłowska – fortepian historyczny**fortepian stołowy John Broadwood & Sons 1835W programie: J.W. Krogulski – Kwartet D-dur op. 2

19:00, 20:00
FILHARMONIA IM. K. SZYMANOWSKIEGO W KRAKOWIE
Paweł Wajrak – skrzypce
Justyna Dybek-Boczek – skrzypce
Anna Migdał-Chojecka – altówka
Franciszek Pall – wiolonczela

W programie: J.W. Krogulski – Quartetto G-dur na kwartet smyczkowy

Kluboksięgarnia UNA jest otwarta od poniedziałku do niedzieli w godz. 08:00–22:00.. Wskazane wyżej koncerty rozpoczynają się o pełnych godzinach i trwają ok. 30 min.  Wstęp jest wolny.

Więcej informacji na stronie internetowej PWM. Zachęcamy do obserwowania Oficyny w mediach społecznościowych (Facebook, Instagram, YouTube, X).Spotkajmy się w Kluboksięgarni UNA!

UNA – Kluboksięgarnia Polskiego Wydawnictwa Muzycznego
www.una-krakow.pl
www.facebook.com/una.krakow
www.instagram.com/una.krakow

Projekt dofinansowano ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego.

Polskie Wydawnictwo Muzyczne jest instytucją kultury od 1945 roku specjalizującą się w wydawaniu materiałów nutowych oraz książek z zakresu muzyki klasycznej, jazzu i muzyki filmowej. Szeroka oferta wydawnicza Oficyny obejmuje dzieła muzyki dawnej
i współczesnej, repertuar polski i światowy, nuty przeznaczone dla amatorów i specjalistów, publikacje o charakterze pedagogicznym, naukowym i popularnym oraz obszerny katalog wydawnictw książkowych i leksykograficznych. PWM to jedna
z najważniejszych instytucji muzycznych w Polsce, promująca wśród zagranicznych partnerów twórczość rodzimych kompozytorów. Jest także przedstawicielem czołowych zagranicznych wydawców na terenie kraju. Odpowiadając na oczekiwania współczesnego odbiorcy, w 2019 roku PWM poszerzyło swoją działalność o nową markę fonograficzną – ANAKLASIS. Jako wydawca „Ruchu Muzycznego” Oficyna stwarza przestrzeń dla artystycznego dialogu i naukowej refleksji, wymiany myśli i kształtowania świadomości estetycznej. Natomiast gromadzone od początku działalności w archiwach Instytucji zasoby udostępniane są w Polskiej Bibliotece Muzycznej – cyfrowej bazie zbierającej niejednokrotnie unikatowe materiały nutowe i ikonograficzne. PWM inicjuje działania edukacyjne będąc głównym organizatorem popularnych Dni Edukacji Muzycznej. W ramach projektu „Dziedzictwo Muzyki Polskiej” Oficyna zabezpiecza dziedzictwo muzyczne czasu zaborów i prowadzi działania przybliżające twórczość i działalność artystyczną tamtych czasów m.in. w ramach Kursu Edytorstwa Muzycznego oraz najnowszej serii podcastów „DNA Muzyki Polskiej”. Więcej na www.pwm.com.pl.

Celem rezydencji jest zapewnienie twórcy związanemu z Krakowem warunków do pracy nad własnym projektem literackim.

Remigiusz Ryziński to ceniony autor prozy non-fiction. Jego debiut „Foucault w Warszawie” był nominowany do Nagrody Literackiej Nike i przetłumaczony na języki angielski, francuski i hiszpański. Natomiast ostatnia publikacja „Hiacynt. PRL wobec homoseksualistów” przyniosła pisarzowi nominację do Nagrody im. Ryszarda Kapuścińskiego. Jest również autorem książek „Dziwniejsza historia” i „Moje życie jest moje”.

Swoją akademicką drogę rozpoczął w Instytucie Filozofii na Uniwersytecie Jagiellońskim, z kolei prace nad doktoratem prowadził w Paryżu u Julii Kristevej. Jest członkiem Rady Naukowej Ośrodka Społecznych Badań Queer przy Uniwersytecie Warszawskim oraz twórcą festiwalu Queer Book w Warszawie. Jako nauczyciel akademicki zajmuje się teorią feminizmu i queer studies. Remigiusz Ryziński to także tłumacz: przełożył dzieła Jeana-Paula Sartre’a, Umberta Eco i Julii Kristevej.

Ryziński jest stypendystą m.in. rządu francuskiego, Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, Miasta Stołecznego Warszawy. To także laureat NatWest LGBT+ Diamonds 2018 w kategorii „Ambasador osób LGBT+ w życiu publicznym”.

Temat książki, nad którą Remigiusz Ryziński będzie pracował w czasie rezydencji jest ściśle związany z miastem, m.in. z Madrytem i Barceloną. Autor zapowiada, że będzie to tekst o miejscu, ludziach i transgresji spotkania, napisany w formule łączącej esej i osobistą narrację. Całość uzupełnia projekt fotograficzny.

Programy rezydencjalne Krakowa Miasta Literatury UNESCO skierowane są do pisarzy, poetów, publicystów i tłumaczy z całego świata, którzy chcą poznać międzynarodowy rynek wydawniczy i zaprezentować swoją twórczość nowej publiczności, a przede wszystkim poszukują spokojnej przestrzeni i optymalnych warunków do pracy nad własnymi projektami literackimi. Idea programów wyrosła z przekonania o głębokiej wartości wymiany kulturalnej w zakresie literatury między poszczególnymi kręgami językowymi.

Organizatorzy pokrywają koszty przelotu i zakwaterowania, a także zapewniają honorarium (6000 zł brutto wypłacane w transzach w trakcie pobytu i po jego zakończeniu). Barcelona zapewnia rezydentowi mieszkanie. Inicjatywa jest częścią programu rezydencji cyrkularnej Miast Literatury UNESCO.

Fot. Agata Murawska 

Ange Crawford jest queerową pisarką, redaktorką, badaczką, osobą w spektrum autyzmu. Mieszka w Naarm/Melbourne. Obecnie pracuje nad doktoratem w Szkole Mediów i Komunikacji w Royal Melbourne Institute of Technology (RMIT). Jej prozatorski debiut young adult zatytułowany „How to Be Normal”, wydany nakładem Walker Books w 2025 roku, spotkał się z uznaniem środowiska literackiego. Powieść została doceniona Walker Books Manuscript Prize. Crawford tworzy również krótsze formy: poezję cyfrową, recenzje czy artykuły publicystyczne. Prowadzi program dla młodych pisarzy w galerii Seventh. W swojej twórczości porusza między innymi tematykę przestrzeni i designu. 

Wirtualna rezydencja dla pisarzy i pisarek to program, w ramach którego wybrane organizacje przez miesiąc goszczą na odległość twórców z Melbourne. Rezydenci biorący udział w programie otrzymują stypendium w wysokości 1500 dolarów finansowane przez Melbourne Miasto Literatury UNESCO. W ramach inicjatywy autorzy będą zaangażowani w trzy formy interakcji z wybraną przestrzenią. Kraków podejmie współpracę z jedną pisarką. 

Podczas wirtualnej rezydencji australijska autorka podejmie współpracę z Apteką Designu. Crawford stworzy utwór literacki osadzony w przestrzeniach krakowskiej instytucji oraz dzielnicy Wesoła, podzieli się wrażeniami dotyczącymi procesu twórczego w mediach społecznościowych Apteki Designu oraz przygotuje nagranie audio lub audiowizualne wokół utworu napisanego w ramach rezydencji. 

„Jedną z rzeczy, które fascynują mnie jako pisarkę, jest miejsce – zwłaszcza środowisko zabudowane, oraz sposoby przenikania się architektury i twórczego pisania. Interesują mnie zwłaszcza przestrzenie, na które zazwyczaj zwracamy mniejszą uwagę (nazywane czasem nie-miejscami), oraz to, w jaki sposób pisanie może skłonić nas do zmiany ich postrzegania. Często piszę w konkretnej lokalizacji, dlatego zastanawiam się, jak współpraca na odległość wpłynie na proces twórczy podczas tej rezydencji. Dziękuję za zaproszenie. Zobaczmy, co się wydarzy” – mówi autorka. 

Twórczość naszej rezydentki można poznać na jej stronie www. 

„Czytająca Polska” to nieformalna koalicja osób, instytucji, organizacji pozarządowych i firm, które łączy przekonanie, że przyszłość Polski zależy od czytania. Koalicja powstała na kilka miesięcy przed pandemią. Członkowie podkreślają, że ich marzeniem jest stworzenie warunków do pełnego rozwoju potencjału każdego dziecka w Polsce. Badania potwierdzają, że prywatna czynność, jaką jest czytanie książek, przekłada się na polepszenie szans życiowych jednostki i – co za tym idzie – olbrzymie korzyści dla wspólnoty: zwiększenie liczby obywateli uczestniczących w życiu społecznym i gospodarczym, wzrost potencjału naukowego, ekonomicznego i innowacyjnego kraju – można przeczytać na stronie koalicji. Podczas spotkania w Łodzi członkowie „Czytającej Polski” podsumowali efekty swojej wspólnej pracy.

Cieszę się, że to właśnie Muzeum Książki Artystycznej gości jubileuszowe warsztaty „Czytającej Polski”. To przedsięwzięcie, które w różnych środowiskach zainteresowanych tematem jest coraz bardziej znane i cenione, bo po prostu zaczynamy widzieć rezultaty prac koalicji, a przecież wszyscy wiemy, że rozmowy często nie przekładają się na jakiś konkretny efekt – podkreśliła Halina Bernat, dyrektorka Muzeum Książki Artystycznej w Łodzi.

Jesteśmy dumni, że jako KBF kolejny raz wzięliśmy udział w obradach koalicji. Nasza instytucja wraz z Miastem Krakowem uczestniczy w pracach „Czytającej Polski” od samego początku. Z każdego spotkania przywozimy zawsze garść inspiracji do działania na rzecz promocji czytelnictwa. Wierzymy, że bogatsi o te spotkania jeszcze skuteczniej będziemy zachęcać do spędzania czasu z literaturą – mówi Barbara Balmas, kierowniczka Działu Literackiego KBF.

Koalicja wypracowała nowy model rozumienia znaczenia czytania na poziomie społecznym. W swoich publikacjach podkreśla, że czytanie to nie tylko narzędzie kształtowania ludzi kultury, ale ważny i krytyczny czynnik rozwoju cywilizacyjnego w wielu dziedzinach: od zdrowia, dobrostanu, stabilności psychicznej i emocjonalnej, przez sprawczość, kompetencje zespołowe, przywódcze i odpornościowe, po potencjał naukowy, innowacyjny i gospodarczy. Koalicja skutecznie buduje zupełnie nową opowieść o czytaniu jako fundamencie i spoiwie naszej cywilizacji.

„Narracja” to słowo nadużywane w ostatnich latach. Ale idea, że to, w jaki sposób opisujemy rzeczywistość, ma wielkie znaczenie, oraz że narracja wpływa na rzeczywistość, jest prawdziwa. Dlatego opowieść o doniosłości czytania jest bardzo ważna i może zmienić nie tylko nasze rozumienie roli lektur, ale też wpływać na decyzje i inwestycje, tworząc system, w którym więcej dzieci będzie miało szansę na realizację swojego potencjału i marzeń – podkreśla Maria Deskur, prezeska Fundacji Powszechnego Czytania, która koordynuje prace „Czytającej Polski”.

Zmiana opowieści zaczęła się już przekładać na zmianę sposobu posługiwania się czytaniem jako narzędziem. W Zabrzu czytanie zostało wpisane jako czynnik rozwoju miasta do oficjalnej strategii (efektem czego czytelnictwem zajmują się tam dziś nie tylko wydziały kultury i edukacji, ale cały magistrat, a także przychodnie, żłobki i urząd pracy). Województwo warmińsko-mazurskie jako pierwsze w Polsce wprowadziło ogólnowojewódzki program rozwoju czytelnictwa, do którego obok bibliotek, szkół i przedszkoli zostały włączone przychodnie, żłobki oraz jednostki biznesowe. Elementy takich zmian wprowadzane są w najróżniejszych miejscach w Polsce: od Poznania, przez Wrocław, Choszczno, Zamość, Lublin, Szczebrzeszyn, po Wisłę czy Kraków.

Prace „Czytającej Polski” zaowocowały powstaniem publikacji eksperckiej „Czytająca szkoła”, która promuje w placówkach edukacyjnych kompetencje językowe jako fundamentalne umiejętności, zgodnie z wypracowanym przez MEN profilem absolwenta i nową podstawą programową wchodzącą w życie od 1 września 2026 r. Publikacja „Czytającej Polski” jest więc dziś jednym z niewielu profesjonalnych źródeł wiedzy i inspiracji dla wszystkich szkół w Polsce, które od nowego semestru zobowiązane są do budowania holistycznej strategii wspierania kompetencji językowych (czyli czytania, pisania i rozumienia) – nie tylko na lekcjach języka polskiego, ale także na wszystkich zajęciach.

Kolejnym efektem prac „Czytającej Polski” jest powstanie bezpłatnego kursu online „Czytam, więc myślę, działam i jestem obywatelem”, który pokazuje, jak używać czytania jako narzędzia nie tylko na wszystkich przedmiotach w szkole, lecz także szerzej. Kurs powstał kilka miesięcy temu, a już pierwsza szkoła wyższa, Akademia Sztuk Pięknych w Warszawie, zarekomendowała go swoim studentom.

Im dłużej pracujemy razem, tym wyraźniej widzimy, że żadna pojedyncza organizacja nie jest w stanie sama stawić czoła skomplikowanym wyzwaniom. Różnorodność naszych perspektyw jest nie do przecenienia. Jesteśmy z bardzo różnych środowisk z całej Polski, z miejscowości o różnej liczbie mieszkańców – to sprawia, że widzimy czytelnictwo z perspektywy szkoły, ale i wydawcy, przedszkola, przychodni, małej fundacji czy wielkiej instytucji. Wielość perspektyw i otwarta rozmowa sprawiają, że rozwiązania, które proponujemy, mają szansę realnie sprawdzić się w tych różnych rzeczywistościach, które reprezentujemy – podkreśla Agata Saracyn ze Związku Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej, długoletnia członkini koalicji.

Obecnie koalicja „Czytająca Polska” pracuje nad materiałem skierowanym do biznesu, rozwiązaniami dla opiekunów dzieci w wielu do 3 lat oraz publikacją ekspercką dla decydentów.

Uczestniczę w pracach „Czytającej Polski” od samego początku. Udowodniliśmy sobie wzajemnie, jak wielką moc twórczą ma prawdziwa demokracja partycypacyjna, w której każdy ma głos. Koalicja „Czytająca Polska” jest środowiskiem, w którym słyszymy się i słuchamy wzajemnie – podkreślił Tomasz Makowski, dyrektor Biblioteki Narodowej, przewodniczący Konferencji Dyrektorów Bibliotek Narodowych.

W pracach koalicji biorą i brały udział następujące organizacje:

Instytucje: Biblioteka Narodowa, Narodowe Centrum Kultury, Instytut Książki, Ministerstwo Edukacji Narodowej, Gdyńskie Centrum Kultury, Wrocławski Dom Literatury, Krakowskie Biuro Festiwalowe, Goyki 3 Art Inkubator, Ośrodek Rozwoju Edukacji, Gdański Dom Literatury, Zamojska Akademia Kultury

Samorządy i organizacje samorządowe: Gdańsk, Lublin, Łódź, Kraków, Strumień, Warszawa, Wrocław, Zabrze, Zakopane, Unia Metropolii Polskich, Rozczytana aglomeracja, Związek Gmin Wiejskich Rzeczypospolitej Polskiej, Poznański Zespół Żłobków

Biblioteki: WBP Olsztyn, WBPiCAK w Poznaniu, MBP Zabrze, MBP Wrocław, MBP Choszczno, MBP Dąbrowa Górnicza, MBP Zakopane; MBP Wisła, MBP Radom, MBP Kielce, Biblioteka Mieścisko

Biznes: Wydawnictwo Mamania, Wydawnictwo Nowa Era, Księgarnia Mamy to!, Legimi, Lubimyczytac.pl, Międzynarodowe Targi Poznańskie, Wydawnictwo Agora dla dzieci, Wydawnictwo Poznańskie, Rossmann

Fundacje i stowarzyszenia: Fundacja Powszechnego Czytania, Fundacja Czas Dzieci, Fundacja Edico, Centrum Edukacji Obywatelskiej, Festiwal Stolica Języka Polskiego, Szkoła Edukacji PAFW i UW, Polska Izba Książki, Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury, Fundacja Rozwoju Dzieci im. Komeńskiego, Fundacja Dom Książki

Jednostki systemu oświaty: Regionalny Ośrodek Metodyczno-Edukacyjny Metis, Psychologia Edukacyjna, Szkoła Podstawowa nr 33 w Katowicach, Liceum Ogólnokształcące nr VII we Wrocławiu, Uniwersytet w Białymstoku

Fot. Kasia Reszka

Celem strategicznym przedsięwzięcia jest stworzenie nowoczesnych przestrzeni kultury sprzyjających integracji środowisk twórczych, animacji społeczności lokalnej oraz promocji dziedzictwa kulturowego w innowacyjnej formie odpowiadającej na potrzeby współczesnych odbiorców i opartej na zasadach równości. Projekt zakłada rewitalizację zabytkowych budynków oraz stworzenie nowej, otwartej infrastruktury kulturalnej wraz z programem edukacyjno-społecznym.

Kwartał Kultury połączy dwa komplementarne ośrodki – Dom Literatury i Języka (inicjatywa Krakowskiego Biura Festiwalowego realizowana przy ul. Kopernika 15) oraz nową siedzibę Małopolskiego Instytutu Kultury w Krakowie (ul. Kopernika 15a). Jak zaznacza Carolina Pietyra, dyrektorka KBF, „Otrzymane dofinansowanie to potwierdzenie znaczenia wprowadzania nowych modeli funkcjonowania instytucji opartych na współtworzeniu kultury na styku twórców, NGOsów, mieszkańców i jednostek samorządowych. Jest dziś kluczowym poszukiwanie nowych rozwiązań dla przyszłości sektora kultury – nie tylko w Krakowie, ale i w całej Europie. Kwartał Kultury, a w szczególności model działania Domu Literatury i Języka będzie przestrzenią realnej współpracy, miejscem, w którym twórcy, instytucje i mieszkańcy wspólnie budują nową jakość uczestnictwa w kulturze. To także inwestycja w rozwój czytelnictwa, języka i dialogu społecznego, które są fundamentem nowoczesnego miasta, w tym również Miasta Literatury UNESCO”. Istotnym elementem projektu jest jego partycypacyjny charakter: w procesie przygotowań uczestniczyły organizacje pozarządowe oraz przedstawiciele środowisk twórczych. Wypracowany model współzarządzania, w tym udział NGO w prowadzeniu Domu Literatury i Języka, stanowi rozwiązanie nowatorskie w skali Polski.

„Kwartał Kultury na Wesołej to odpowiedź na realne potrzeby środowiska literackiego, z którym od początku kadencji prowadzimy dialog. To miejsce dla ludzi literatury w Krakowie – przestrzeń do pracy, spotkań i rozwoju – podkreśla Aleksander Miszalski, Prezydent Miasta Krakowa. – Równolegle konsekwentnie wzmacniamy system wsparcia dla literatury: zwiększamy finansowanie programów, rozwijamy narzędzia dla twórców i instytucji. W tym roku po raz pierwszy wszystkie osoby zakwalifikowane do finału Nagrody Conrada otrzymają nagrody finansowe, podwoiliśmy budżet Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO (do wysokości 400 tys. zł), a środki na Fundusz Księgarski wzrosły do 500 tys. zł”.

Wymiar regionalny przedsięwzięcia podkreśla współpraca z Małopolskim Instytutem Kultury. „Informacja o potwierdzeniu realizacji projektu Kwartał Kultury to dla nas doskonała wiadomość. Cieszymy się, że obok środków zapewnionych przez Województwo Małopolskie otrzymamy dofinansowanie z programu FEnIKS. Lokalizacja w ścisłym centrum Krakowa, w dzielnicy kultury i w pobliżu węzłów komunikacyjnych, pozwoli nam dotrzeć do jeszcze szerszego grona odbiorców z całego regionu. Dzięki współpracy z KBF, innymi krakowskimi instytucjami kultury i uczelniami artystycznymi, staniemy się miejscem animacji i wymiany między kulturą miasta i Małopolski”– mówi Tomasz Włodarski, dyrektor Małopolskiego Instytutu Kultury.

Siedziba Małopolskiego Instytutu Kultury w centrum Krakowa ułatwi płynny przepływ idei i działań pomiędzy ośrodkami miejskimi i regionalnymi, sprzyjając integracji środowisk twórczych, animacji społeczności lokalnych oraz promocji dziedzictwa kulturowego w formie odpowiadającej potrzebom współczesnych odbiorców. Wraz z Instytucjami Kultury Województwa Małopolskiego oraz innymi podmiotami funkcjonującymi w ramach sieci zbudowanej przez Małopolski Instytut Kultury powstanie otwarte, interdyscyplinarne centrum, w którym troska o dziedzictwo oraz upowszechnianie oddolnych działań lokalnych zostaną wpisane w szerszy kontekst kultury regionu.

Dzięki pozyskanemu finansowaniu zrealizowane zostaną kluczowe działania inwestycyjne: modernizacja budynku przy ul. Kopernika 15 i przekształcenie go w otwarte, interdyscyplinarne i współzarządzane miejsce kultury, integrujące środowiska twórcze, mieszkańców i instytucje wokół literatury i języka, a także modernizacja budynku przy ul. Kopernika 15a, który stanie się inkluzywną przestrzenią współpracy, edukacji i rozwoju sektora kultury w skali regionu.

Kwartał Kultury powstaje na terenie dawnego kompleksu szpitalnego rozwijanego przez Agencję Rozwoju Miasta Krakowa, która uczestniczyła w procesie przygotowania formalnego projektu. Inwestycja stanowi integralny element długofalowej strategii przekształcania Wesołej w nowoczesną dzielnicę kreatywną, w której opracowywane są innowacje na rzecz rozwoju miasta. Ponadto Wesoła jest miejscem wytchnienia, otwartym, wielofunkcyjnym i dostępnym dla wszystkich mieszkańców. Jak zaznacza Katarzyna Olesiak, prezes ARMK, „Kwartał Kultury na Wesołej nie jest projektem punktowym, ale efektem świadomie zaplanowanego i systematycznie realizowanego procesu, prowadzonego we współpracy z Miastem Kraków oraz interesariuszami Wesołej dzięki podejściu partycypacyjnemu. Od początku budujemy fundamenty dla tego przedsięwzięcia – zarówno w wymiarze przestrzennym, jak i programowym. Dofinansowanie z funduszy unijnych pozwala przejść z etapu planowania do fazy realizacji i stanowi ważny impuls dla dalszego rozwoju Wesołej, potwierdzając znaczenie rewitalizacji tego obszaru w skali miasta i kraju”.

Dofinansowanie zostało przyznane w ramach Działania 7.1. Infrastruktura kultury i turystyki kulturowej, VII priorytetu Kultura, programu Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027.

Konkurs promuje wartościowe propozycje wydawnicze nawiązujące do literackiego charakteru miasta, jego pisarskiego dziedzictwa oraz najważniejszych postaci i zjawisk życia kulturalnego. Dotychczas wsparcie otrzymało 251 projektów literackich.

W ramach pierwszego naboru do Nagród KMLU w 2026 roku, można było zgłaszać publikacje, które będą wydane do końca marca 2027 roku. Drugi nabór zostanie ogłoszony w sierpniu 2026 roku na publikacje wydawane do końca 2027 roku: również na laureatów drugiego naboru będą czekały nagrody w wysokości ponad 200 tys. złotych.

Lista nagrodzonych:

Wojciech Bonowicz – Wydawnictwo a5
Anna Cieplak – Wydawnictwo Poznańskie
Szymon Domański – wydawnictwo j
Mateusz Górniak – Wydawnictwo Ha!art
Jan Jakub Grabowski – Wydawnictwo Otwarte
Marta Guzowska – Muchomor
Olga Hund – Grupa Wydawnicza Foksal (W.A.B.)
Stanisław Kalina Jaglarz – Wydawnictwo ZNAK
Łukasz Kraj – LOKATOR
Paweł Kusiak – Fundacja Kontent
Joanna Majewska-Grabowska – KEW
Małgorzata I. Niemczyńska – Wydawnictwo Marginesy
Magdalena Pabisiak – Austeria
Jacek Paśnik – Wydawnictwo Czarne
Sonia Pohl – ArtRage
Ada Adu Rączka – LOKATOR
Agnieszka Stęplewska – WUJ (bo.wiem)
Katarzyna Sarek – PIW
Dominika Słowik – Wydawnictwo Agora
Wit Szostak – Powergraph
Olga Śmiechowicz – Officyna
Daniel Warmuz – wydawnictwo j
Zu Witkowska – Wydawnictwo ZNAK
Barbara Woźniak – Nisza
Alicja Zioło – MANDO (WAM)
Jacek Żebrowski – Convivo

Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO realizowana jest przez KBF ze środków Gminy Miejskiej Kraków.

Nagroda Conrada jest przyznawana od 2015 roku za najlepszy debiut prozatorski opublikowany w języku polskim. Wyróżnienie stanowi wspólne przedsięwzięcie Miasta Krakowa, KBF – operatora programu Kraków Miasto Literatury UNESCO – oraz Fundacji Tygodnika Powszechnego. Wręczenie nagrody odbędzie się w październiku tego roku podczas 18. Międzynarodowego Festiwalu Literatury im. Josepha Conrada w Krakowie.

Spośród wszystkich zgłoszeń Kapituła Nagrody wybierze finałową piątkę, która zostanie zaproszona na tegoroczny festiwal. Następnie, po zakończeniu dalszych obrad Kapituły oraz głosowania publiczności, poznamy nazwisko laureatki bądź laureata.

Zwycięzca lub zwyciężczyni konkursu otrzyma statuetkę („Lunetę Conrada”), nagrodę finansową w wysokości 30 tysięcy złotych oraz zaproszenie na miesięczny pobyt rezydencjalny w Krakowie, natomiast wyróżniona książka zostanie objęta kampanią promocyjną na łamach „Tygodnika Powszechnego”. W tym roku po raz pierwszy, w wyniku decyzji Rady Miasta Krakowa, wyróżnienia w wysokości 5 tysięcy złotych otrzymają także pozostali czterej finaliści konkursu.

W skład Kapituły Nagrody Conrada wchodzą znawcy i znawczynie literatury, w tym Michał Paweł Markowski (przewodniczący), Joanna Szulborska-Łukaszewicz (sekretarzyni), Julia Fiedorczuk, Monika Ochędowska, Michał Sowiński i Marcin Wilk. Grono jurorów opuściły dwie dotychczasowe członkinie – Katarzyna Jakubowiak i Olga Stanisławska. Do Kapituły dołączyła natomiast Anna Gulińska – przedstawicielka Działu Literackiego KBF oraz koordynatorka projektów, m.in. Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO i Funduszu Księgarskiego KMLU, od wielu lat związana z sektorem kultury jako menedżerka i kuratorka wydarzeń literackich, członkini Polskiego Towarzystwa Studiów Jidyszystycznych oraz Spółdzielni Ogniwo.

Dotychczasowe laureatki Nagrody Conrada to Liliana Hermetz za książkę Alicyjka (Nisza, 2014), Żanna Słoniowska za Dom z witrażem (Znak Literanova, 2015), Anna Cieplak za Ma być czysto (Wydawnictwo Krytyki Politycznej, 2016), Weronika Gogola za Po trochu (Książkowe Klimaty, 2017), Olga Hund za Psy ras drobnych (Korporacja Ha!art, 2018), Dorota Kotas za Pustostany (Niebieska Studnia, 2019), Elżbieta Łapczyńska za Bestiariusz nowohucki (Biuro Literackie, 2020), Paulina Siegień za Miasto bajka. Wiele historii Kaliningradu (Wydawnictwo Czarne, 2021), Urszula Honek za Białe noce (Wydawnictwo Czarne, 2022), Maria Halber za Strużki (Wydawnictwo Cyranka, 2023) i Marta Hermanowicz za Koniec (ArtRage, 2024).

Organizatorzy konkursu oczekują na zgłoszenia do 30 kwietnia 2026 roku. O przyjęciu decyduje data stempla pocztowego. Prawo do zgłaszania książek do Nagrody Conrada mają: autorzy, krytycy literaccy, wydawnictwa oraz członkowie kapituły. Wnioski mogą zgłaszać także czytelnicy za pośrednictwem wydawców. Zgłoszenie powinno zawierać: tytuł książki, imię i nazwisko autorki lub autora, nazwę wydawcy, rok wydania, numer ISBN i oświadczenie autorki bądź autora, że książka jest debiutem prozatorskim. Do przesyłki należy dołączyć osiem egzemplarzy książki. Równolegle na adres nagrodaconrada@kbf.krakow.pl należy przesłać jej wersję elektroniczną (w formacie epub, mobi lub pdf).

Dane do wysyłki:

Pałac Potockich (Krakowskie Biuro Festiwalowe)

Rynek Główny 20

31-005 Kraków

z dopiskiem: Dział Literacki – NAGRODA CONRADA

Więcej informacji pod numerem telefonu 12 616 19 17 i w Biuletynie Informacji Publicznej Miasta Krakowa. Nagroda Conrada jest częścią miejskiego programu wsparcia debiutów Krakowa Miasta Literatury UNESCO i stanowi wspólne przedsięwzięcie Miasta Krakowa, Krakowskiego Biura Festiwalowego oraz Fundacji Tygodnika Powszechnego.

Czy literatura może przybliżać nas do budowania bardziej empatycznego i wielobarwnego świata? W oczekiwaniu na 18. edycję Festiwalu Conrada zapraszamy na wydarzenie, podczas którego nordyckie opowieści o równości i różnorodności będą splatać się z uniwersalnymi pytaniami o to, kim jesteśmy i jak możemy znaleźć swoje miejsce w świecie. Na miłośników literatury czeka bogaty i różnorodny program ukazujący perspektywy szwedzką, norweską, fińską oraz farerską.

Zapytamy gościnie i gości o działania twórcze, za pomocą których można kształtować sposób myślenia o wspólnocie i własnej tożsamości. Spotkania, warsztaty i dyskusje będą okazją do bliższego poznania literatury nordyckiej, a także refleksji nad tym, jak nie zapomnieć o równości, przede wszystkim w kontekście społeczności queerowej – mówi Paulina Frankiewicz, dyrektorka programowa Festiwalu Conrada.

Pasmo Strony Conrada: Równość to trzy dni spotkań o literaturze w Pałacu Potockich przy krakowskim Rynku Głównym. Wydarzenie jest organizowane przez Krakowskie Biuro Festiwalowe i Fundację Tygodnika Powszechnego we współpracy z Ambasadą Królestwa Norwegii, Ambasadą Królestwa Danii, Ambasadą Królestwa Szwecji, Ambasadą Finlandii i Ambasadą Islandii. Pasmo jest finansowane przez Nordycką Radę Ministrów oraz Ambasadę Królestwa Norwegii.

Weekendowy cykl rozpoczną piątkowe warsztaty dla młodzieży poświęcone tematyce kształtowania się tożsamości, inspirowane picturebookiem O tym można rozmawiać tylko z królikami autorstwa Anny Höglund. Wątek doświadczeń charakterystycznych dla nastoletniości będziemy kontynuować również w sobotę. O godz. 17.00 spotkamy się autorkami queerowych książek dla młodzieży: Emmą Rävås ze Szwecji i Rakel Helmsdal z Wysp Owczych. Tomasz Charnas porozmawia z pisarkami o trudach i wyzwaniach związanych z samorozpoznaniem i samostanowieniem, potrzebie społecznej akceptacji i znalezienia swojego miejsca w świecie.

Jak budować na nowo więzi po coming oucie? Również w sobotę, o godz. 19.00 gościniami cyklu będą Marie Aubert i Monika Steinholm z Norwegii, których powieści prezentują dwie perspektywy na funkcjonowanie osób nieheteronormatywnych w relacjach z bliskimi. Joanna Bernat porozmawia z autorkami o konieczności ustosunkowania się do kwestii orientacji seksualnej – własnej i innych.

Cykl zakończymy refleksją o nowej tożsamości podczas spotkania z fińską pisarką Selją Ahavą nagrodzoną m.in. Nagrodą Literacką Unii Europejskiej. Jej powieść Zanim mój mąż zniknie to intymna relacja o zakłopotaniu, zamieszaniu i trudnościach w zrozumieniu tożsamości płciowej wieloletniego partnera, a także towarzyszącej tym uczuciom zmianie rzeczywistości. W niedzielę o godzinie 17.00 z autorką porozmawia Agata Komosa-Styczeń. To jednak nie wszystko – szczegółowy program pasma znajduje się na stronie Festiwalu Conrada.

Kraków to Miasto Literatury UNESCO – dlatego tym bardziej cieszymy się, że w tym roku Festiwal Conrada poprzedzi pasmo Strony Conrada: Równość. Będziemy dyskutować o utworach ukazujących perspektywę osób LGBTQIA+ oraz o budowaniu społeczeństwa opartego na empatii i tytułowej równości. Festiwal Conrada przybiera więc różne strony, eksploruje rozmaite doświadczenia, w tym mniejszościowe, dąży do wzmacniania głosów przedstawicieli różnorodnych środowisk – mówi Carolina Pietyra, dyrektorka wykonawcza Festiwalu Conrada i dyrektorka Krakowskiego Biura Festiwalowego.

Wstęp na wszystkie spotkania jest wolny. Liczba miejsc jest ograniczona, o uczestnictwie decyduje kolejność wejścia na salę. Podczas wydarzenia będzie można kupić książki na stoisku Księgarni Karakter wyłonionej drogą naboru wśród podmiotów biorących udział w Funduszu Księgarskim KMLU.

Ponadnarodowy przepływ poezji, przedstawianie polskiej publiczności nagradzanych twórców z zagranicy, a także prezentowanie awangardowej perspektywy w literaturze światowej – takie cele od lat przyświecają organizatorom Festiwalu Miłosza. Dzięki temu wydarzeniu, kontynuującemu tradycję Spotkań Poetów Wschodu i Zachodu pod patronatem Czesława Miłosza i Wisławy Szymborskiej, miasto co roku staje się przestrzenią twórczego dialogu artystów literackich z rozmaitych stron świata. Program 15. edycji Festiwalu Miłosza będzie wypełniony spotkaniami z poetami reprezentującymi różne języki, dykcje i przekonania o roli poezji. Równocześnie twórcy programu festiwalu położyli nacisk na potencjał poezji do wchodzenia w dialog z rzeczywistością, jej moc reagowania na zjawiska współczesności i ich polityczne aspekty – tym samym, odwołując się do sylwetki patrona wydarzenia, zwracają uwagę na niesłabnącą aktualność i relewantność tej formy literatury.  

Przeciwko nim – motywem przewodnim tegorocznego Festiwalu Miłosza 

„Pod tym niebem, w XX wieku / życie trudne i prawda niełatwa” – tymi wersami kończy się wiersz Przeciwko nim, którego tytuł stanowi motyw przewodni 15. edycji Festiwalu Miłosza.  

„Po niemal stu latach te słowa nie straciły na aktualności” – mówi Szymon Kloska, kurator wydarzenia. „W tym roku powracamy do początków nestora polskiej poezji. Przeciwko nim to utwór zawarty w debiutanckim tomie Poemat o czasie zastygłym, który został wydany, gdy Miłosz miał zaledwie 22 lata. Poczucie historycznej doniosłości i możliwość artykułowania społeczno-politycznych napięć, stawianie przenikliwych diagnoz rzeczywistości – tym umiejętnościom Miłosz dał wyraz w zadziwiający sposób w tak młodym wieku”.  

„Decydując się na takie motto, kontynuujemy tradycję ukazywania społecznych wymiarów poezji. Tegoroczne wydarzenie, podobnie jak dwie poprzednie edycje, stara się odpowiedzieć na pytanie, w jaki sposób poezja może stać się językiem opisującym świat, a w szczególności trudną rzeczywistość społeczną, którą organizuje narastająca w ostatnich latach polaryzacja” – dodaje Maria Świątkowska, dyrektorka wykonawcza festiwalu. 

Claudia Rankine, autorka kultowej Obywatelki. Amerykańskiej liryki 

„Jej poezja zmusza czytelników do przyjrzenia się sobie i społeczeństwu, w którym żyją” – tak o gościni honorowej tegorocznej edycji Festiwalu Miłosza pisano na łamach magazynu „Publishers Weekly”. Natomiast poeta Mark Doty nazwał ją „nieustraszoną poetką”, której innowacyjne formalnie utwory „badają różne rodzaje granic: sporny obszar między poezją i prozą, słowem a obrazem, poczuciem podmiotowości i zewnętrznym definiowaniem przez kolor skóry, ekonomię i globalną kulturę korporacyjną”. Claudia Rankine to urodzona na Jamajce amerykańska poetka, eseistka i dramatopisarka. Spośród ośmiu opublikowanych przez nią książek największy rozgłos przyniosła jej Obywatelka. Amerykańska liryka (w Polsce ukazała się nakładem Wydawnictwa Karakter w 2025 roku). W tym oryginalnym i przejmującym dziele Rankine przełamuje granice gatunków literackich w poszukiwaniu nowego języka, w którym dokonuje przenikliwej diagnozy amerykańskiego społeczeństwa, w bezlitosny sposób obnaża panujący w nim rasizm, z wnętrza własnego doświadczenia opisuje mikroagresje stanowiące codzienność czarnoskórych mieszkańców USA. Książka jako pierwsza w historii została nominowana do National Book Critics Circle Award jednocześnie w kategoriach „Poezja” i „Krytyka” (zdobyła ostatecznie nagrodę w kategorii „Poezja”). Podczas Festiwalu Miłosza porozmawiamy z autorką o tym, w jaki sposób poezja – jako przestrzeń wolności ekspresji – może stanowić narzędzie do obnażania społecznej i systemowej niesprawiedliwości, a także do aktywnego wyobrażania sobie innego świata.  

Versopolis – nowe głosy europejskiej poezji na Festiwalu Miłosza 

Już cztery lata temu Festiwal Miłosza, nagrodzony prestiżowym tytułem Europe for Festivals, Festivals for Europe (EFFE), dołączył do międzynarodowej sieci festiwali poetyckich Versopolis. Ta ogólnoeuropejska inicjatywa, zrzeszająca blisko 40 festiwali poetyckich, wspiera wymianę poetycką poprzez koordynowanie powstawania przekładów nowych wierszy oraz prezentację twórczości autorów należących do sieci. Do tej pory w ramach partnerstwa z Versopolis na Festiwalu Miłosza swoje utwory, nietłumaczone do tej pory na język polski, przedstawili tacy artyści, jak Ija Kiwa z Ukrainy, Antoine Cassar z Malty, Yolanda Castaño z Hiszpanii, Yolanda Aurora Bohm Ramirez ze Szwecji oraz Joelle Taylor z Wielkiej Brytanii. Tym razem festiwalowa publiczność pozna utwory serbskiej poetki Radmili Petrović oraz obejrzy performans hiszpańskiej poetki Alicii Es. Martínez Juan.  

Radmila Petrović niewątpliwie należy do grona najciekawszych i najistotniejszych reprezentantek młodego pokolenia serbskich twórców, jest laureatką 42. Lim River Poetry Evenings oraz zwyciężczynią 22. konkursu poetyckiego im. Desanki Maksimović. Ta ostatnia nagroda pozwoliła jej wydać tomik Celulozni rokenrol (‘Celulozowy rock and roll’). Jej trzeci tomik Moja mama wie, co się wyprawia w miastach, jedna z ważniejszych współczesnych serbskich książek, stała się bestsellerem i została wydana w Polsce (tłum. Aleksandra Wojtaszek, Biuro Literackie), Niemczech, Macedonii Północnej, Czarnogórze oraz Bośni i Hercegowinie. Twórczyni uczestniczyła w licznych festiwalach i spotkaniach poetyckich w Europie, jest laureatką nagrody „Koło brzegu poezji i prozy” na festiwalu TransPort Literacki. Mieszka w Belgradzie. 

Urodzona w hiszpańskim Burgos Alicia Es. Martínez Juan jest dziennikarką, poetką i aktywistką. Jej utwory zostały przetłumaczone na języki francuski, portugalski i arabski. Choć opublikowała cztery tomy poezji, jak sama twierdzi, jej głos najlepiej rozbrzmiewa w performansach, na placach i scenach. Jej twórczość ma charakter interwencyjny i zaangażowany – łączy różne formy ekspresji, jak słowo i dźwięk, stanowi formę aktywizmu poprzez sztukę. Sama poetka określa się mianem artywistki, przeżywczyni, najemniczki i piratki. Animuje społeczną i poetycką scenę Toledo, od 2013 roku jest dyrektorką hiszpańskiej edycji międzynarodowego festiwalu poezji Voix Vives de Méditerranée en Méditerranée. Prowadzi warsztaty dla dzieci i dorosłych, występuje w spektaklach jako aktorka i tancerka, jest założycielką El Dorado Activismo Cultural, stowarzyszenia promującego krytyczne myślenie poprzez działania poetyckie, czy Matadero Lab, organizacji zajmującej się sztuką i edukacją. 

Zapraszamy na kanały społecznościowe festiwalu [LINK] 

Organizatorami Festiwalu Miłosza są: Miasto Kraków i Krakowskie Biuro Festiwalowe, operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO. 

Partnerem strategicznym festiwalu jest Fundacja Wisławy Szymborskiej. 

Dofinansowano w ramach programu międzynarodowej sieci festiwali poetyckich Versopolis. 

Zadanie publiczne jest finansowane ze środków Miasta Krakowa. 

KBF jest gminną instytucją kultury, która od blisko trzydziestu lat nieprzerwanie działa na rzecz rozwoju przemysłów kreatywnych, turystyki kulturalnej, branży spotkań i przemysłów czasu wolnego. Główne obszary działalności KBF to: literatura, film, muzyka, sztuki wizualne, turystyka, inicjatywy lokalne i edukacja. Instytucja zajmuje się organizacją i promocją imprez kulturalnych o zasięgu lokalnym, ogólnopolskim i międzynarodowym, takich jak Misteria Paschalia, Festiwal Muzyki Filmowej w Krakowie, Festiwal Conrada, Wianki w Krakowie i wiele innych rozpoznawalnych marek. KBF jest również współgospodarzem Pałacu Potockich, wydawcą czasopism i operatorem programów Kraków Culture, Kraków Miasto Literatury UNESCO oraz Krakow Film Commission. Instytucja aktywnie uczestniczy w procesach rewitalizacji miasta, m.in. poprzez działania w dzielnicy Wesoła, a także rozwój Apteki Designu – przestrzeni łączącej design, sztukę, naukę i kulturę. Ponadto KBF realizuje działalność badawczą poprzez Obserwatorium Trendów dla Kultury i podejmuje działania integrujące organizatorów festiwali w ramach inicjatywy Fest Forum. 

Krajobraz zwykle traktujemy jak tło: coś, co trwa, gdy my przemijamy. Ale są miejsca, w których tło przestaje być neutralne – staje się śladem, archiwum następstw, zapisem długiego trwania katastrofy. Najnowszy numer „Czas Literatury” o podtytule „Skażone pejzaże” (1/2026) proponuje właśnie takie spojrzenie: na przestrzeń, która „pamięta” nie tylko chemicznie czy radioaktywnie, lecz także symbolicznie – przez milczenie, wstyd, niepewność i kłopotliwe pytanie o to, co wolno jeszcze nazwać pięknem.

Gośćmi spotkania będą Katarzyna Szaulińska i Radek Kobierski. Porozmawiamy o tym, jak literatura próbuje uchwycić „długi cień katastrofy”: w jaki sposób skażenie zapisuje się nie tylko w krajobrazie, ale też w ciele, pamięci, języku i codziennych relacjach. Punktem wyjścia będą dwa bardzo różne teksty z numeru – Animalia Radka Kobierskiego, budujące sugestywną wizję życia w rzeczywistości po środowiskowym załamaniu oraz KRET/MARA Katarzyny Szaulińskiej, gdzie lęk, choroba, podziemna groza i rodzinna intymność splatają się w niepokojącą opowieść o tym, co wraca z ziemi i z przeszłości. Będziemy pytać o to, jak opowiadać o niewidzialnym zagrożeniu, jaką rolę odgrywają w tych tekstach atmosfera, afekt i wyobraźnia, a także dlaczego pejzaż przestaje być tłem i staje się aktywnym uczestnikiem narracji – archiwum szkód, przemocy i trudnego dziedziczenia.

Skażenie rozumiemy tu szeroko: jako materialną toksyczność środowiska, ale też jako stan relacji – między ludzkim i nie-ludzkim, między pamięcią i zapomnieniem, między tym, co da się opowiedzieć, a tym, co zostaje w elipsie czy metaforze. Pytamy: jak opowiadać o krajobrazach, które jednocześnie kwitną i szkodzą? Co dzieje się z narracją, gdy natura okazuje się nośnikiem przemocy, a ryzyko jest rozproszone w czasie i trudne do uchwycenia zmysłami?

Szczególny kontekst wyznacza dla naszej rozmowy rocznica wybuchu elektrowni atomowej w Czarnobylu: w 2026 roku mija 40 lat od wybuchu reaktora nr 4, a doświadczenie „postczarnobylskie” wraca dziś jako matryca współczesnych lęków i pytań o kruchość systemów bezpieczeństwa. W numerze spotykają się różne rejestry: reportaż, esej, poezja, proza, dramat, komiks i przekłady – bo dopiero wielogłos pozwala usłyszeć to, co niewidzialne, i nazwać stratę bez jej unieważniania.

W spotkaniu wezmą udział: Iwona Boruszkowska, Radek Kobierski, Olga Sabała, Katarzyna Szaulińska i Zofia Ulańska.

Czas Literatury już od 26 marca znajdziecie w salonach sieci Kolporter i Empik, a od początku kwietnia także w krakowskich księgarniach Karakter i Massolit Books. A najłatwiej zamówić prenumeratę!
—

Na spotkanie obowiązują bezpłatne wejściówki dostępne na stronie KBF Bilety.

Wydawcą kwartalnika „Czas literatury” jest KBF.

Dofinansowano ze Środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Program wydarzenia:

10 kwietnia, godz. 13.30–18.30
„Ochrona praw autorskich – ABC dla tłumaczy”. Wykład mecenasa Benedykta Baligi
Miejsce: Wydział Polonistyki UJ, ul. Gołębia 20, sala 22

11 kwietnia, godz. 10.00–11.30
„Współpraca z tłumacz(k)ami – perspektywa wydawnictwa”. Wykład Małgorzaty Szczurek, współzałożycielki i współwłaścicielki Wydawnictwa Karakter
Miejsce: Pałac Potockich, Rynek Główny 20

11 kwietnia, godz. 12.00–13.30
„Tłumaczenia literackie – hobby czy kariera?” Spotkanie z przedstawiciel(k)ami Stowarzyszenia Tłumaczy Literatury
Poprowadzenie: Anna Maria Mazur, Tomasz Kwiecień
W roli ekspertek-praktyczek wystąpią: Katarzyna Łakomik (tłumaczka z języka niemieckiego), Agnieszka Myśliwy (tłumaczka z języka angielskiego), Magdalena Pytlak (tłumaczka z języka bułgarskiego), Katarzyna Sarek (tłumaczka z języka chińskiego)
Miejsce: Pałac Potockich, Rynek Główny 20

11 kwietnia, godz. 14.30–16.00
„Tłumactwo i tułactwo, czyli o początkach pracy w przekładzie”. Wykład dr. Gabriela Borowskiego, tłumacza literatur portugalskojęzycznych
Miejsce: Pałac Potockich, Rynek Główny 20
Udział w wydarzeniach jest bezpłatny, nie obowiązują zapisy. Zapraszamy!

Partnerami czwartej edycji programu mentoringowego Translatorium są: Włoski Instytut Kultury w Krakowie oraz NORLA – Norwegian Literature Abroad.