Casa delle Traduzioni – rezydencja w Rzymie dla tłumaczy i tłumaczek literackich

Celem instytucji jest wspieranie osób zajmujących się przekładem literackim, tworzenie przestrzeni badań, spotkań i wymiany doświadczeń dla profesjonalistów/ek z branży wydawniczej oraz promocja języka i literatury włoskiej na świecie.

Pobyty rezydencyjne

Rezydencja przeznaczona jest dla zagranicznych tłumaczy/ek literatury włoskiej. Jej celem jest umożliwienie pełnego zanurzenia się w kontekście językowym i kulturowym autorów/ek, nad których twórczością pracują.

Apartament rezydencyjny znajduje się w centrum Rzymu, w bezpośrednim sąsiedztwie najważniejszych punktów kulturalnych miasta. Goście i gościnie mają całodobowy dostęp do biblioteki oraz możliwość kontaktu i współpracy z włoskimi tłumaczami/kami – zarówno doświadczonymi, jak i debiutującymi.

W ramach pobytu osoby rezydenckie proszone są o aktywny udział w życiu instytucji poprzez prowadzenie warsztatów, seminariów lub wydarzeń literackich. Taka forma współpracy sprzyja międzynarodowej i międzypokoleniowej wymianie doświadczeń.

Najważniejsze informacje

Nabór prowadzony jest w trybie ciągłym przez cały rok. Przyznanie zakwaterowania uzależnione jest od dostępności miejsc, planowanego czasu trwania projektu translatorskiego oraz spełnienia kryteriów naboru.

Szczegółowe informacje dotyczące zasad naboru oraz regulaminu dostępne są na stronie Casa delle Traduzioni w serwisie Biblioteche di Roma:

https://www.bibliotechediroma.it/opac/library/Biblioteca%20Casa%20delle%20Traduzioni/RMBA6

Formularz zgłoszeniowy pod linkiem:

https://polormb.sebina.it/sebina/repository/opac/Modulo_iscrizione_foresteria_2023_01.pdf

Źródło zdjęcia

Fundusz, który jest rozwinięciem działającego od 2020 roku programu „Księgarnie Odporne”, przeznaczony jest dla niesieciowych księgarń, które cechuje jakość, różnorodność i unikalność oferty w zakresie literatury pięknej. Wsparcie mogą otrzymać miejsca, które są zaangażowanie w życie kulturalne Krakowa i realizują cele strategiczne programu Kraków Miasto Literatury UNESCO. Wszystkie warunki naboru można znaleźć w regulaminie [LINK].

Księgarnie dla kulturalnej i literackiej tożsamości Krakowa znaczą bardzo wiele – mówi Aleksander Miszalski, Prezydent Miasta Krakowa. Dlatego zależało nam na kontynuowaniu programu umożliwiającego ich bezpośrednie wsparcie. W ubiegłym roku z dofinansowania w ramach Funduszu Księgarskiego KMLU skorzystało 16 księgarń i 3 antykwariaty. W tym roku kwota funduszu wynosi 500 tys. złotych, liczymy więc, że dzięki zwiększonym środkom zgłosi się do nas jeszcze więcej potrzebujących księgarzy.

Fundusz Księgarski KMLU to czołowy projekt realizowany w ramach programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, którego KBF jest operatorem – dodaje Carolina Pietyra, dyrektorka Krakowskiego Biura Festiwalowego. Fundusz ma realny wpływ na kształt rynku księgarskiego w Krakowie, bo podmioty, które zostaną do niego zakwalifikowane, będą mogły liczyć nie tylko na dodatkową promocję, lecz także wsparcie programowe w postaci spotkań literackich wzbogacających ich ofertę.

Program zakłada pięć pakietów świadczeń:

• Pakiet I, do 7000 zł

Gwarantuje ustawienie w księgarni dwóch półek: na jednej półce, oznaczonej logotypem KMLU, będą wyeksponowane książki objęte patronatem KMLU, na drugiej półce będą książki o tematyce korespondującej z wydarzeniami organizowanymi przez Miasto Kraków albo publikacje autorów goszczących na jednym z festiwali organizowanych lub współorganizowanych przez KBF.

• Pakiet II, do 9000 zł

Gwarantuje ustawienie w księgarni trzech półek: jednej półki z książkami pod patronatem KMLU oraz dwóch półek tematycznych lub festiwalowych (przykładowo podczas Festiwalu Miłosza i Festiwal Conrada).

• Pakiet III, do 12500 zł

Gwarantuje ustawienie w księgarni czterech półek: jednej półki z książkami pod patronatem KMLU i trzech półek tematycznych lub festiwalowych, a także organizację jednego wydarzenia o charakterze literackim w przestrzeniach księgarni.

• Pakiet IV, do 17500 zł

Gwarantuje ustawienie w księgarni czterech półek opisanych w pakiecie III, a także organizację trzech wydarzeń o charakterze literackim w przestrzeniach księgarni, w tym jednego spotkania w ramach Festiwalu Conrada.

• Pakiet V, do 23500 zł

Gwarantuje ustawienie w księgarni czterech półek opisanych w pakiecie III, a także organizację pięciu wydarzeń o charakterze literackim w przestrzeniach księgarni, w tym jednego spotkania w ramach Festiwalu Conrada i dwóch w ramach programu patronackiego KMLU.

Na zgłoszenia zawierające skan wypełnionego formularza czekamy do 11 lutego do godziny 18.00. Zgłoszenia należy przesłać na adres: anna.gulinska@kbf.krakow.pl. Skan musi być podpisany przez osobę uprawnioną do działania w imieniu księgarni.

Załączniki:

Formularz zgłoszeniowy [LINK]

W dniach 13.03 – 27.03.2026 zapraszamy pięć osób do Uroczyska Hruszki na skraju Puszczy Białowieskiej. https://hruszki.info/mieszkanie-1/

Rezydenci będą mieli do dyspozycji mieszkanie składające się z 5 pokoi z łazienką i biurkiem do pracy (1 pokój przystosowany dla osoby na wózku inwalidzkim) oraz wspólnego olbrzymiego salonu z kuchnią. Tuż za posesją Uroczyska zaczyna się Białowieski Park Narodowy.

Koszt dojazdu oraz wyżywienia we własnym zakresie. Jeśli podróż odbywać się będzie środkami komunikacji publicznej, organizatorzy zapewnią transport z Hajnówki. Rezydentowi/rezydentce z Ukrainy organizatorzy oferują zwrot kosztów dojazdu i wyżywienia do kwoty 1000 złotych. Rezydenci/rezydentki zobowiążą się do udziału w zorganizowanym przez Tropinkę wieczorze autorskim w Galerii w Narewce i do przesłania krótkiego sprawozdania z pobytu. Gmina Narewka objęła program rezydencji patronatem i wystąpi jako współorganizator spotkania.

Zgłoszenia powinny zawierać dane osobowe, krótkie cv oraz opis planowanej pracy (w języku polskim, angielskim lub niemieckim).

Zgłoszenia należy przesyłać do 31 stycznia 2026 na adres rezydencjetworcze@gmail.com

Tu przeczytacie o zeszłorocznej rezydencji https://www.tropinka.org/rezydencje-tworcze/miedzynarodowe-rezydencje-tworcze-2025/

Autor fotografii Jarek Kąkol. Źródło: https://hruszki.info/

Organizatorzy wydarzenia zachęcają do przesyłania utworów zgłębiających temat języka jako obszaru poetyckiego oporu. Swoje zaproszenie kierują szczególnie do osób tworzących w językach mniejszościowych.

Czas trwania wideowiersza: 7–10 minut
Języki: dowolny; w przypadku języka innego niż francuski wideopoezja musi zawierać francuskie napisy
Rok produkcji: po styczniu 2024 roku; przesłane dzieło nie musi być nowe, mogło być publikowane już wcześniej
Prawa autorskie: artysta musi posiadać prawa do emisji wideopoezji
Termin nadsyłania wideopoezji: 10 lutego 2026 roku

Organizatorzy przyjmują nagrania przesyłane za pomocą hiperłącza (Vimeo, YouTube itp.) lub w formie załącznika na adres fipq@spokenwordquebec.ca. W wiadomości należy podać tytuł wideopoezjia, imię i nazwisko artysty, miasto, z którego pochodzi twórca. Z nadesłanych nagrań jury wybierze sześć materiałów, które zostaną zaprezentowane w centrum La Charpente des fauves podczas Międzynarodowego Festiwalu Poezji w Quebecu.

Wszelkie pytania należy kierować na adres: fipq@spokenwordquebec.ca.

Międzynarodowy Festiwal Poezji w Quebecu to trzydniowe święto literatury, w którym wezmą udział poeci z Kanady, a także Europy i innych zakątków świata. Wydarzenie, organizowane przez zespół Spoken word Québec we współpracy z tamtejszym Domem Literatury (Maison de la littérature), odbędzie się w samym sercu Quebecu Miasta Literatury UNESCO. W programie festiwalu znajdą się: czytanie poezji, wydarzenia plenerowe, prezentacja wideopoezji, instalacje, premiery tomów poetyckich i dyskusje.

Szczegółowe informacje na stronie:

Appel à vidéopoèmes – villes de littérature UNESCO – Québec, ville de littérature UNESCO

Krakowski Festiwal Conrada jest uważany za najważniejsze międzynarodowe wydarzenie literackie w Polsce i jedno z istotniejszych w Europie. Od 2009 roku organizują go wspólnie Miasto Kraków, Krakowskie Biuro Festiwalowe – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, oraz Fundacja Tygodnika Powszechnego. Wśród gości siedemnastu edycji festiwalu znaleźli się znakomici pisarze i pisarki z sześciu kontynentów, w tym osoby wyróżnione prestiżowymi laurami literackimi, jak Literacka Nagroda Nobla, Nagroda Bookera, Nagroda Goncourtów, Nagroda Cervantesa czy Nagroda Strega. Stałym elementem wydarzenia jest gala Nagrody Conrada przyznawanej za najlepszy debiut minionego roku.

Od stycznia nad programem festiwalu, który odbędzie się w październiku, pracuje Paulina Frankiewicz. Z wykształcenia jest filozofką – w 2024 roku na Uniwersytecie Łódzkim obroniła doktorat poświęcony filozofii absurdu. Pracowała jako promotorka serii filozoficznych wydawnictwa tej uczelni, a także jako sekretarzyni czasopisma naukowego „Acta Universitatis Lodziensis. Folia Literaria Polonica”. Od 2020 do 2024 roku była właścicielką kameralnej księgarni Do Dzieła w Łodzi, a w latach 2023–2024 pełniła funkcję wicedyrektorki Domu Literatury w Łodzi. Do niedawna zajmowała się promocją w Wydawnictwie Karakter. Jest prezeską Polskiego Stowarzyszenia Alberta Camusa, redaguje książki, pisze o literaturze, prowadzi spotkania autorskie, dyskusje i warsztaty czytelnicze.

„Festiwal Conrada, w którym uczestniczę od dawna, kojarzy mi się z wolnością myśli, z drążeniem głęboko, ze stawianiem fundamentalnych pytań i szukaniem na nie odpowiedzi. Także na długi czas po zakończeniu festiwalowych wydarzeń, na własną rękę” – mówi Paulina Frankiewicz i dodaje: „Literatura to jedna z nielicznych przestrzeni, gdzie wciąż możemy być razem w poprzek wszelkich różnic. To nie do przecenienia. Warto pójść za prawdą opowieści, która może pomóc nam stawić czoło rzeczywistości – przeszłej, obecnej i przyszłej, rozumieć i wzbogacać nasze wewnętrzne i zewnętrzne światy. Ogromnie się cieszę, że będę mieć swój udział we wspieraniu tej odwagi poszukiwań czytelniczek i czytelników”.

Do tej pory funkcję dyrektorki kreatywnej Festiwalu Conrada pełniła Olga Drenda – pisarka, antropolożka i felietonistka „Tygodnika Powszechnego”. Pracowała przy dwóch edycjach wydarzenia – szesnastej (odbywającej się pod hasłem Autentyczność) i siedemnastej (której towarzyszyło motto Nadzieja radykalna). W tym czasie festiwal gościł takich twórców, jak Abdulrazak Gurnah, Karl Ove Knausgård, Olga Tokarczuk czy Emily St. John Mandel.

„Z przyczyn osobistych nie mogę obecnie zaangażować się w pracę nad festiwalem w takim stopniu, w jakim on tego wymaga. Pozostajemy w kontakcie, nie jest to z pewnością definitywne pożegnanie. Teraz ze spokojem przekazuję obowiązki Paulinie Frankiewicz” – mówi Olga Drenda. „Bardzo dziękuję za zaufanie i wiarę w moje pomysły Fundacji Tygodnika Powszechnego, która zaprosiła mnie do tego przedsięwzięcia, i zespołowi Krakowskiego Biura Festiwalowego – za wspólny wysiłek przy pracy nad projektem. Jestem przekonana, że podtrzymaliśmy renomę festiwalu, który ma własny styl i głos, ale też chęć, by się zmieniać i eksplorować nowe ścieżki. Gorące dyskusje wśród publiczności, długie życie naszych rozmów, a nawet notatki robione na gorąco podczas spotkań autorskich to dla mnie najlepsza miara tego, że wydarzenie żyje i oddziałuje” – podkreśla Olga Drenda.

„Razem z moją zastępczynią Agnieszką Iskrą serdecznie dziękujemy obu paniom: Oldze za kapitalne pomysły zrealizowane w ciągu minionych dwóch lat, a Paulinie za odwagę w podjęciu wyzwania, jakim jest przejęcie sterów naszego festiwalu” – mówi Aleksander Kardyś, prezes Fundacji Tygodnika Powszechnego.

Na stanowisku dyrektorki wykonawczej Festiwalu Conrada pozostaje Carolina Pietyra, która równocześnie kieruje Krakowskim Biurem Festiwalowym. „Nie mamy wątpliwości, jak ważną rolę w naszym życiu kulturalnym pełni jesienne święto literatury w Krakowie. Dlatego przez cały czas wspólnie z Fundacją Tygodnika Powszechnego dbamy o jego stabilny rozwój” – zaznacza dyrektorka wykonawcza i dodaje: „Decyzję Olgi Drendy przyjmuję ze zrozumieniem i wdzięcznością za inspirującą współpracę przez ostatnie lata. Jej rezultaty – w postaci nagrań niektórych spotkań festiwalowych i rozmów o literaturze – można śledzić w mediach społecznościowych organizatorów oraz w podcaście Conrad na fali. Teraz przechodzimy już do intensywnych prac nad tegoroczną edycją wydarzenia. Nie mogę się doczekać realizacji tego projektu z Pauliną Frankiewicz na pokładzie!”.

Organizatorzy Festiwalu Conrada: Miasto Kraków, KBF – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, Fundacja Tygodnika Powszechnego

Tworząc program KMLU, działamy zarówno w skali makro, jak i mikro: organizujemy spektakularne, bardzo widoczne wydarzenia oraz równie istotne mniejsze inicjatywy, w tym spotkania literackie czy warsztaty – mówi Carolina Pietyra, dyrektorka KBF. W ubiegłym roku zrealizowaliśmy setki wydarzeń, mocno zaangażowaliśmy się też w prace dotyczące Kwartału Kultury. Przez kilka miesięcy, wspólnie z przedstawicielami środowisk literackich i szeroko rozumianego sektora kultury, opracowywaliśmy koncepcję Domu Literatury i Języka w Krakowie. Kolejne miesiące to czas wzmożonej pracy nad przygotowaniem i złożeniem wniosku do programu FEnIKS, który może wzmocnić cały program działań Krakowa Miasta Literatury UNESCO.

Kwartał Kultury i Dom Literatury i Języka w Krakowie

Kwartał Kultury w dzielnicy Wesoła to miejsce, gdzie powstaje nowa siedziba Małopolskiego Instytutu Kultury w Krakowie i planowane jest utworzenie Domu Literatury i Języka. Od lutego do czerwca 2025 roku w Aptece Designu spotykali się przedstawiciele środowisk twórczych i krytycznoliterackich, literackich organizacji pozarządowych, instytucji prowadzących działalność okołoliteracką, księgarską i okołoksięgarską oraz Wydziału Kultury UMK i Małopolskiego Instytutu Kultury. Rozmowy dotyczyły planów programowych dla budynków przy ul. Kopernika 15 i 15A, a także częściowo programu Kraków Miasto Literatury UNESCO. Efekt tych prac został wykorzystany do złożenia wniosku do programu FEnIKS (Fundusze Europejskie na Infrastrukturę, Klimat, Środowisko 2021–2027) będącego największą inicjatywą inwestycyjną w Unii Europejskiej, której celem jest wsparcie dla Polski w różnych dziedzinach, m.in. dotyczących infrastruktury.

Fundusz Księgarski KMLU – 300 tys. zł dla niezależnych księgarń i antykwariatów

Szesnaście niezależnych księgarń i trzy antykwariaty otrzymały w sumie 300 tys. zł na organizację spotkań autorskich i inne działanie kulturalne w 2025 roku w ramach Funduszu Księgarskiego KMLU. Znacząco zwiększone finansowanie przełożyło się na realną pomoc dla tych obiektów. Do naszych celów należało również sieciowanie środowiska księgarskiego, rozwijanie oferty kulturalnej Krakowa oraz szeroka promocja projektów KMLU w całym mieście. W trwającym od maja do listopada programie, księgarnie eksponowały tytuły wydane pod patronatem KMLU, książki gości i gościń festiwali literackich oraz Kongresu PEN. Dużym sukcesem było pasmo Conrad w księgarniach, w ramach którego zorganizowano 16 wydarzeń dla blisko 450 osób

Nagroda KMLU dwa razy wyższa niż dotychczas

W 2024 roku budżet Nagrody Krakowa Miasta Literatury UNESCO, przyznawanej przez KBF ze środków Gminy Miejskiej Kraków, wynosił 200 tys. zł. W 2025 roku pulę tę zwiększono do 400 tys. zł – dzięki temu nagrody przyznano dwukrotnie: w marcu i wrześniu. Wyróżnione zostały różnorodne projekty literackie: od reportaży, biografii, esejów i tekstów publicystycznych, przez thrillery metafizyczne, powieści graficzne i bajki artystyczne, po zbiory opowiadań i książki poetyckie. Dotychczas w ramach sześciu edycji Nagrody KMLU wsparcie otrzymało blisko 230 projektów literackich.

„Szkoła czytania” dla grup wykluczonych

Program edukacyjny „Szkoła czytania” ma na celu promocję czytelnictwa i tworzenie narzędzi ułatwiających aktywny udział w życiu literackim grupom z utrudnionym dostępem do kultury. W 2025 roku odbyły się 24 spotkania w ramach „Szkoły czytania w więzieniach”, podczas których Katarzyna Kubisiowska i Łukasz Orbitowski rozmawiali z osadzonymi o współczesnej prozie i poezji.

Szkoła Pisania Powieści KMLU

W 2025 roku odbyła się dziewiąta edycja Kursu Pisania Powieści KMLU, w ramach której 12 początkujących autorek i autorów pracowało nad swoimi debiutanckimi książkami pod okiem doświadczonych mentorów i redaktorów – Filipa Modrzejewskiego i Marty Syrwid. Ukazały się dwie książki absolwentów kursu: Dźwięki ptaków Arka Kowalika i jestem małą muszką owocówką, przyleciałam na ciebie popatrzeć Eweliny Figarskiej, a kolejne publikacje są w przegotowaniu! Natomiast Marta Hermanowicz, autorka powieści Koniec, którą częściowo napisała w ramach kursu (edycja 2020/2021), była nominowana do Paszportów „Polityki” i zdobyła Nagrodę Conrada.

Festiwale: poezja i proza

Festiwal Miłosza i Festiwal Conrada to znane i cenione od lat wydarzenia literackie, podczas których w Krakowie pojawiają się znakomici twórcy i twórczynie z całego świata. Festiwal Miłosza, odbywający się na początku lipca, zgromadził setki osób zainteresowanych współczesną poezją. Ishion Hutchinson, Małgorzata Lebda, Harry Josephine Giles, Joelle Taylor czy Jelena Głazowa – to tylko kilkoro wybranych autorów, którzy w Pałacu Potockich i innych krakowskich lokalizacjach opowiadali o swojej twórczości. W październiku podczas Festiwalu Conrada z czytelnikami spotkali się m.in. Abdulrazak Gurnah, Chloe Dalton, Yan Ge, Vincenzo Latronico, Auður Ava Ólafsdóttir i Colm Tóibín. Program wzbogaciły wydarzenia organizowane w ramach „Kongresu książki” i pasma filmowego, a także warsztaty dla dzieci i młodzieży, wystawy, gra miejska czy piętnaście spotkań w trzynastu księgarniach kameralnych. Zwieńczeniem festiwalu była gala Nagrody Conrada, podczas której wyróżnienie za najlepszy debiut prozatorski odebrała Marta Hermanowicz.

Współorganizacje festiwali i wydarzeń

W 2025 roku wiele inicjatyw i wydarzeń zostało wspartych przez Krakowskie Biuro Festiwalowe, operatora programu Kraków Miasto Literatury UNESCO. Współorganizowaliśmy m.in. 91. Międzynarodowy Kongres PEN, Festiwal Literatury dla Dzieci, Krakowski Festiwal Komiksu czy Kongres Futurologiczny. W mieście pod Wawelem gościliśmy 10. Międzynarodowy Festiwal Literatury Odessa. KMLU angażowało się również we współtworzenie takich inicjatyw, jak Noc Poezji.

Rezydencje literackie: z Krakowa i w Krakowie

W 2025 roku Kraków stał się ponownie przystankiem dla wielu twórców szukających inspiracji do pisania poza granicami swoich krajów – dzięki rezydencjom literackim autorzy i autorki mieli zapewnione dogodne warunki do pracy, poznali też lokalne środowisko literackie.

W ramach rezydencji Heaney–Miłosz do naszego miasta przyjechała irlandzka poetka Nidhi Zak/Aria Eipe, która przez sześć tygodni pracowała i inspirowała się Krakowem. Działalności twórczyń zza wschodniej granicy wspierała rezydencja im. Janiny Katz – dwa miesiące w Krakowie spędziły ukraińska tłumaczka i redaktorka Łarysa Andrijewska oraz białoruska prozaiczka Julia Artemowa. W ramach współpracy rezydencjalnej między pięcioma Miastami Literatury UNESCO – Krakowem, Barceloną, Norwich, Quebekiem i Bucheon – w mieście pod Wawelem mieszkała Emily Barr, brytyjska autorka książek dla młodzieży. Uczestniczką tego samego programu była Elżbieta Łapczyńska – spędziła miesiąc w Korei Południowej. W wyniku rekrutacji do programu rezydencji dla artystów i artystek komiksowych wyłoniono dwoje laureatów: w Krakowie gościł francuski twórca Loïc Guyon, zaś do Angoulême pojechała polska autorka – Beata Pytko.

O tłumaczach i dla tłumaczy

Rok 2025 był niezwykle bogaty w wydarzenia związane z przekładami literackimi. Po raz czwarty zainaugurowaliśmy program mentoringowy Translatorium. W maju w naszym mieście odbyło się walne zgromadzenie CEATL – Europejskiej Rady Stowarzyszeń Tłumaczy Literatury, organizowane przez Kraków Miasto Literatury UNESCO i Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury. We wrześniu zespół KMLU współorganizował Międzynarodowy Kongres PEN, na którym pojawili się wybitni tłumacze literatury z całego świata.

W październiku KMLU zorganizowało sesje pitchingowe w ramach Festiwalu Conrada i Targów Książki – wschodzący tłumacze literatury (będący członkami programów CELA i Translatorium) zaprezentowali na nich wydawcom swoje przekłady. Program Festiwalu Conrada został również wzbogacony o panel dyskusyjny Europa w przekładzie. Spotkanie z tłumaczami CELA, który poprowadził tłumacz i przekładoznawca Jerzy Jarniewicz.

Warto zaznaczyć, że w ramach Nagrody KMLU w 2025 roku w gronie laureatów znalazło się aż czternaścioro tłumaczy literatury.

Dla dzieci, mieszkańców i wielbicieli literatury

Działalność Krakowa Miasta Literatury UNESCO to nie tylko duże projekty, lecz także praca edukacyjna, organizowanie spotkań promocyjnych i warsztatów. W ubiegłym roku odbyło się dziesięć spacerów literackich: uczestnicy poznawali miejsca związane m.in. z Gabrielą Zapolską i Kornelem Filipowiczem, ruszyli także śladem klasztornych bibliotek. Młodzi czytelnicy spotykali się regularnie w Pałacu Potockich na niedzielnych warsztatach „Literackie Chwile” (łącznie 20 wydarzeń), podczas których poznawali piękne i pouczające publikacje dla dzieci. Zarówno Pałac Potockich, jak i krakowskie księgarnie kameralne były miejscami spotkań z autorami i autorkami książek wydanych pod patronatem KMLU. W 2025 roku wysłuchaliśmy aż 29 takich rozmów!

KBF jest gminną instytucją kultury, która od blisko trzydziestu lat nieprzerwanie działa na rzecz rozwoju przemysłów kreatywnych, turystyki kulturalnej, branży spotkań i przemysłów czasu wolnego. Główne obszary działalności KBF to: literatura, film, muzyka, sztuki wizualne, turystyka, inicjatywy lokalne i edukacja. Instytucja zajmuje się organizacją i promocją imprez kulturalnych o zasięgu lokalnym, ogólnopolskim i międzynarodowym, takich jak Misteria Paschalia, Festiwal Muzyki Filmowej w Krakowie, Festiwal Conrada, Wianki i wiele innych rozpoznawalnych marek. KBF jest również współgospodarzem Pałacu Potockich, wydawcą czasopism i operatorem programów Kraków Culture, Kraków Miasto Literatury UNESCO oraz Krakow Film Commission.

Hasło tegorocznej edycji Kursu Pisania Powieści KMLU brzmi: Jak pisać, aby być czytanym. Inicjatywa przeznaczona jest dla osób, które mają wstępny pomysł na powieść, chcą go oszlifować i rozwinąć. Uczestnicy będą pracować z najlepszymi redaktorami w Polsce: Filipem Modrzejewskim i Martą Syrwid.

Prowadzone przez nich spotkania i dyskusje w grupie zostaną poświęcone pracy nad warsztatem literackim oraz krytycznej rozmowie o powstającej debiutanckiej prozie. Kurs spełni funkcję laboratorium, w którym w atmosferze wsparcia uczestnicy będą kształtować i wzbogacać swoje dzieło: nadpisywać, skreślać, zmieniać zaplanowane ścieżki lub z powodzeniem nimi podążać. Kursanci odbędą również indywidualne konsultacje online ze swoim mentorem lub swoją mentorką. Gościnne ćwiczenia w ramach naszej inicjatywy poprowadzą Barbara Woźniak, Wit Szostak i Anna Rucińska. Kurs zakończy się przygotowaniem fragmentu utworu literackiego, który zostanie przedstawiony wydawcom.

Terminy stacjonarnych weekendowych zjazdów organizowanych w Pałacu Potockich w Krakowie: 11–12 kwietnia, 25–26 kwietnia, 16–17 maja, 30–31 maja, 13–14 czerwca, 27–28 czerwca, 19–20 września, 3–4 października, 7–8 listopada, 5–6 grudnia.

Absolwentami kursu są m.in. Elżbieta Łapczyńska, Marta Hermanowicz, Olga Górska, Arek Kowalik i Barbara Woźniak.

Jak wziąć udział w kursie?

Na wszystkich zainteresowanych czekają następujące zadania rekrutacyjne:
1. Napisanie streszczenia fabuły planowanej powieści (300–400 słów).
2. Przesłanie fragmentu tej powieści o długości maksymalnie pięciu stron znormalizowanego maszynopisu (9000 znaków ze spacjami).

Uwaga! Nie ma odgórnie narzuconej tematyki ani poetyki – ważne, by autorzy dobrze czuli się ze swoim pomysłem.

3. Wypełnienie kwestionariusza i dołączenie swojego CV.

Zgłoszenia należy przesłać na adres: pisz@miastoliteratury.pl.

Warunkiem uczestnictwa w kursie jest wniesienie jednorazowej opłaty w wysokości 3000 zł (po rozstrzygnięciu naboru).

Rekrutacja potrwa do 27 lutego 2026 roku do godziny 23.59.

Pliki do pobrania:

Kwestionariusz>>>

Regulamin>>>

Matronką programu rezydencjalnego jest Janina Katz (1939–2013), krakowska pisarka, poetka i tłumaczka, w 1969 roku zmuszona do wyjazdu z Polski z powodu antysemickiej nagonki. Resztę życia spędziła w Kopenhadze, była laureatką wielu prestiżowych nagród literackich w Danii, tłumaczyła na język duński twórczość m.in. Wisławy Szymborskiej, Zbigniewa Herberta i Sławomira Mrożka.

Dzisiaj to Kraków chce być bezpiecznym schronieniem dla twórczyń zmuszonych do opuszczenia swoich krajów. Program rezydencjalny pod patronatem Janiny Katz dla pisarek i tłumaczek z Białorusi i Ukrainy wyrósł z przekonania, że Kraków – miasto otwarte, gościnne i zaangażowane na rzecz praw kobiet – ma dziś do odegrania szczególną rolę wobec twórczyń zza wschodniej granicy. Pierwszą rezydentką goszczącą w naszym mieście była białoruska poetka, tłumaczka i powieściopisarka Hanna Jankuta. W 2024 roku rezydentkami były: Alena Piatrowicz, białoruska tłumaczka z języka polskiego, angielskiego i ukraińskiego, oraz Tamara Duda, ukraińska prozaiczka, dziennikarka i tłumaczka. W ubiegłym roku literacki Kraków poznawały ukraińska tłumaczka i redaktorka Łarysa Andrijewska oraz białoruska prozaiczka Julia Artemowa.

Wybranej w trakcie naboru rezydentce zapewnimy dwumiesięczny pobyt w mieszkaniu w centrum miasta, wynagrodzenie, zwrot kosztów podróży do i z Krakowa, wsparcie merytoryczne i logistyczne, a także możliwość poznania lokalnej sceny literackiej i wydawniczej oraz nawiązania cennych zawodowych kontaktów. Rezydentka będzie przebywała w Krakowie w kwietniu i maju 2026 roku.

Co oferujemy:

Dwumiesięczny pobyt dla rezydentki w kwietniu i maju w wyposażonym mieszkaniu rezydencjalnym w ścisłym centrum miasta.

Stypendium w wysokości 2500 zł brutto miesięcznie oraz pokrycie kosztów podróży do i z Krakowa.

Kraków Miasto Literatury UNESCO zapewnia gościni możliwość uczestnictwa w literackim życiu miasta i wsparcie w zakresie promocji twórczości w Polsce.

Do aplikowania zapraszamy pisarki i tłumaczki z Białorusi i Ukrainy.

Kryteria:

• znajomość języka polskiego lub angielskiego
• co najmniej jedna opublikowana książka (beletrystyka lub non-fiction), scenariusz (filmowy lub teatralny) lub dzieło przekładowe

Szczegóły dotyczące dokładnego terminu pobytu będą ustalane indywidualnie z rezydentką.

Termin zgłoszeń: 9 lutego 2026 roku

Termin pobytu w Krakowie: kwiecień i maj 2026 roku

Jak aplikować?

Zgłoszenie zawierające:

•  wypełniony  formularz (PL)
• CV lub biogram – należy przesyłać w wyznaczonym terminie na adres: residencies@miastoliteratury.pl

Inicjatywa jest częścią całorocznego programu rezydencji literackich Krakowa Miasta Literatury UNESCO.

REGULAMIN

Cykl „Outreach workshop” obejmował łącznie pięć spotkań, których celem było wyjście poza ramy literatury popularnej w miejscu, gdzie dostęp do wymagających tekstów bywa utrudniony. Teraz uczestniczki zyskały możliwość rozmowy o twórczości takich autorów, jak Mira Michałowska, Etgar Keret, Carlos Fuentes, Gabriel García Márquez, Ryszard Koziołek, Robert Musiał, Adam Mickiewicz czy Aleksander Fredro. Wśród tytułów omawianych podczas zajęć znalazły się m.in. „Wojna domowa”, „Gaza blues”, „Miłość w czasach zarazy” czy „Czytać, dużo czytać”.

Mam poczucie wspólnoty z uczestniczkami, bo połączyły nas książki – mówi prowadząca zajęcia Maria Dąbrowska-Majewska. Czytamy te same książki, mamy takie same potrzeby. Próbowałam przekonać uczestniczki do czytania literatury bardziej niszowej, mniej popularnej. Największą furorę zrobiły opowiadania Etgara Kereta.

Maria Dąbrowska-Majewska to wybitna pedagożka, twórczyni Fundacji Zmiana i inicjatorka akcji „Książki w pudle”, uhonorowana Medalem Świętego Jerzego. Jej doświadczenie pozwoliło dotrzeć i zrealizować jeden z kluczowych celów Krakowa Miasta Literatury: edukację wokół literatury i kontakt ze słowem pisanym.

Projekt CELA został dofinansowany ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Kreatywna Europa oraz ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Ludwika Bukowiec jest absolwentką komparatystyki oraz skandynawistyki. W ciągu ośmiu lat studiów miała okazję zdobyć dużą wiedzę zarówno o literaturze, jak i szeroko pojętym dorobku kulturowym wielu europejskich – i nie tylko – krajów i społeczeństw. Jej szczególnym zainteresowaniem cieszy się Skandynawia, dlatego zdecydowała się na emigrację do Norwegii, gdzie obecnie mieszka i pracuje.

Z edycji włoskiej mentoringu skorzysta także Natalia Postek. Jest absolwentką filologii włoskiej, studiowała również na Uniwersytecie „L’Orientale” w Neapolu. Uczy języka włoskiego i zajmuje się szeroko pojętymi tłumaczeniami: od konsekutywnego tłumaczenia konferencji po przekłady pisemne – od kulinariów po medycynę. tekstów literackich rozpoczęła od książki . Jest także autorką kilku opowiadań w języku włoskim.

Aleksy Ziółek z językiem i kulturą arabską czuje się związany od wielu lat: zaczął je poznawać jako student religioznawstwa, a doświadczenie to pozwoliło mu kontynuować naukę na studiach arabistycznych drugiego stopnia na Uniwersytecie Jagiellońskim. Obecnie uczy tego języka, a szczególnym zainteresowaniem darzy literaturę arabską i sztukę manuskryptu, która inspiruje go do tworzenia treści edukacyjnych.

Program TRANSLATORIUM ma charakter indywidualny: przez sześć miesięcy, od 1 stycznia do 30 czerwca 2026 roku każda z zakwalifikowanych osób będzie pracować pod opieką eksperta lub ekspertki nad swoim warsztatem tłumacza

W nadchodzącej edycji programu opiekę mentorską sprawują Karolina Drozdowska (język norweski), Tomasz Kwiecień (język włoski) i Hanna Jankowska (język arabski). Wspólnie z trojgiem uczestników będą pracowali nad tekstami, które nie były dotąd tłumaczone. Uczestnicy uzyskają możliwość udziału w weekendowych zajęciach organizowanych przez Centrum Badań Przekładoznawczych UJ oraz Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury. W ten sposób zdobędą wiedzę o stawianiu pierwszych kroków na rynku przekładów literackich, zasadach działania rynku wydawniczego oraz podstawach prawa autorskiego dla tłumaczy i tłumaczek. Rezultatem pracy w ramach programu ma być tekst w objętości zbliżonej do jednego arkusza wydawniczego.

Organizatorami programu mentoringowego Translatorium są KBF – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, Centrum Badań Przekładoznawczych Uniwersytetu Jagiellońskiego oraz Stowarzyszenie Tłumaczy Literatury.

Partnerami projektu są: NORLA – Norwegian Literature Abroad oraz Włoski Instytut Kultury w Krakowie.

Podczas zorganizowanego w Pałacu Potockich spotkania uczestnicy: Michał Korda, Olga Sabała, Zofia Ulańska i Aleksandra Zielińska porozmawiają o codzienności traktowanej nie jak tło, lecz bohaterkę opowieści: o liminalnych przestrzeniach galerii handlowych i parkingów, o czułym mikroskopie literatury, która potrafi zatrzymać wzrok na okruchach, fałdach, pęknięciach dnia powszedniego. Wspólnie zastanowią się, jak proza, poezja, esej i komiks opowiadają o świecie codziennym: pracy, kruchości, pamięci, małych rytuałach i mikro-utopiach budowanych z rzeczy najzwyklejszych.

Wieczór będzie okazją, by zajrzeć do tekstów zaproszonych autorów. Michał Korda opowie o swojej prozie, w której codzienność ma smak kuchennego zaplecza i nocnej zmiany w warszawskim centrum kryzysowym – o bohaterach pracujących za „śmieszne pieniądze”, balansujących między wypaleniem, humorem a lojalnością wobec najbardziej bezbronnych. Aleksandra Zielińska przybliży fragment dramatu Atlas ptaków: rozgrywającej się w pastelowym „programie dla dzieci” opowieści, w której ptasie postaci stają się punktem wyjścia do rozmowy o rodzinie, wstydzie i dorastaniu w cieniu topniejącego lodu.

Spotkanie będzie przestrzenią rozmowy z redakcją oraz Autorkami i Autorami numeru, a przede wszystkim – wspólnego sprawdzania, jak literatura potrafi nadać wagę temu, co na co dzień umyka uwadze.

18.12, godz. 20.00, Pałac Potockich

Materia codzienności. Literatura w trybie zbliżenia. Spotkanie promocyjne wokół zimowego numeru kwartalnika „Czas Literatury”

Czas Literatury już od 18 grudnia znajdziecie w salonach sieci Kolporter, Empik oraz w krakowskich księgarniach – Karakter i Massolit Books. A najłatwiej zamówić prenumeratę!
—

Na spotkanie obowiązują bezpłatne wejściówki dostępne na stronie KBF Bilety.
Wydawcą kwartalnika „Czas literatury” jest KBF.

Dofinansowano ze Środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pochodzących z Funduszu Promocji Kultury.

Laureaci Nagrody im. Ferdynanda Wspaniałego

Laureatką Nagrody im. Ferdynanda Wspaniałego została Agnieszka Misiak za książkę Kosma, Kopacz i leśna szkoła. Trudne początki (Wydawnictwo Druganoga). Charakterystyczna statuetka z bohaterem pamiętnych opowiadań Ludwika Jerzego Kerna została wręczona po raz dziesiąty. Nagroda Publiczności, na którą przez cały tydzień głosowały uczestniczki i uczestnicy festiwalu również trafiła w ręce autorki Kosmy, Kopacza i leśnej szkoły.

Nagrodzona książka Kosma, Kopacz i leśna szkoła. Trudne początki to pełna humoru i wrażliwości opowieść o świecie, w którym każdy ma prawo być sobą. Jej bohaterem jest chłopiec z ADHD, którego niezwykła uważność i zaskakujące skojarzenia pozwalają czytelnikom i czytelniczkom spojrzeć na codzienność z zupełnie nowej perspektywy. W towarzystwie Kosmy każdy okazuje się „jakiś” – odmienny, wyjątkowy, ale przede wszystkim prawdziwy. Ta publikacja udowadnia, że akceptacja i otwartość budują świat, w którym każdy może poczuć się u siebie.

O laureatce

Agnieszka Misiak jest psycholożką dziecięcą. Od kilkunastu lat pomaga rodzicom i ich dzieciom, wspiera dorosłych w zaglądaniu pod podszewkę trudnych dziecięcych emocji i zachowań. Jest również twórczynią wielu kursów online dla rodziców. Swoim doświadczeniem dzieli się z innymi specjalistami. Jest autorką książek o Kosmie i Kopaczu oraz o Lucku i Dzikach Nieśpikach. Jest też mamą Julka, żoną, towarzyszką jednego psa i dwóch kotów. Najbardziej na świecie lubi słodycze oraz wymyślanie historii.

Nagroda im. Ferdynanda Wspaniałego – nominowane książki

Do tegorocznej Nagrody im. Ferdynanda Wspaniałego kapituła nominowała pięć książek:

• Dziewięć czerwonych iksów, tekst: Paweł Beręsewicz, Wydawnictwo Literatura
• Ja to ty, ty to ja (wiersze dla dzieci i dla nie dzieci), tekst: Jarosław Mikołajewski, ilustracje: Anna Mrowiec, Wydawnictwo Austeria
• Kosma, Kopacz i leśna szkoła. Trudne początki, tekst: Agnieszka Misiak, ilustracje: Wojciech Ignaciuk, Wydawnictwo Druganoga
• Makabrama, tekst: Marcin Szczygielski, ilustracje: Marta Krzywicka, Wydawnictwo Bajka
• Superhipermegaważna misja, tekst: Przemek Wechterowicz, ilustracje: Marta Ignerska, Kultura Gniewu

Nagroda im. Ferdynanda Wspaniałego

Nagroda im. Ferdynanda Wspaniałego jest wręczana twórcom najlepszej książki dziecięcej minionego roku podczas Festiwalu Literatury dla Dzieci w Krakowie. Wyróżnienie, któremu patronuje kultowy pies z opowiadań Ludwika Jerzego Kerna, przyznawane jest od 2016 roku decyzją jury w składzie: Barbara Gawryluk, Anna Czernow, Joanna Olech, Georgina Gryboś, a także członków rady programowej Festiwalu Literatury dla Dzieci – Szymona Kloski i Łukasza Dębskiego. Co roku głosują również dzieci przyznając Nagrodę Publiczności. Fundatorami nagrody w wysokości 20 tys. zł są Miasto Kraków i Krakowskie Biura Festiwalowe, operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO.

Organizatorem Festiwalu Literatury dla Dzieci jest Fundacja Burza Mózgów.

Współorganizatorzy: Krakowskie Biuro Festiwalowe – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, Miasto Kraków, Teatr Groteska, Radio Kraków

Partnerami wydarzenia są Wodociągi Miasta Krakowa S.A. i Biblioteka Kraków.

Festiwal Literatury dla Dzieci dofinansowano ze środków Ministra Edukacji. Projekt współfinansowany ze środków Miasta Krakowa.

Fot. Jakub Włodek