Dunedin

Dunedin przystąpił do sieci Miast Literatury UNESCO w grudniu 2014 wraz z Granadą, Heidelbergiem oraz Pragą. Choć jest siódmym co do wielkości miastem w Nowej Zelandii, zdecydowanie przoduje, jeśli chodzi o kulturę.

Wielu wybitnych pisarzy mieszka bądź mieszkało w Dunedin. Poeta Thomas Bracken, autor hymnu narodowego „Boże broń Nowej Zelandii”, przemieszkał tam całe życie. Inni wpływowi pisarze związani z miastem to m.in. Charles Brasch, założyciel „Landafall”, najważniejszego periodyku literackiego w Nowej Zelandii, nominowana do Nagrody Nobla poetka i powieściopisarka Janet Frame oraz dramaturdzy James K. Baxter i Roger Hal, a także współcześni autorzy i ilustratorzy książek dziecięcych David Elliot oraz Tania Roxborogh mieszkają tam. Bratanek narodowego poety Szkocji Roberta Burnsa był jednym z założycieli miasta. Z tego powodu oraz ze względu na dużą liczbę szkockich imigrantów w kraju, pomnik Burnsa znajduje się w Dunedin. Choć kultura europejska miała największy wpływ na literatury Nowej Zelandii, współcześnie odzwierciedla ona także dziedzictwo Maori.

Pozostałe dziedziny życia kulturalnego także mają się dobrze w Dunedin. W mieście jest wiele teatrów, w tym słynny Globe Theatre, oraz studia taneczne. W Dunedin znajduje się również dużo orkiestr jazzowych oraz klasycznych, a „Dunedin Sound” był jednym z najpopularniejszych prądów w muzyce alternatywnej w latach 80-tych.

Począwszy od XIX wieku, kiedy skupieni w Dunedin wydawcy jak Coulls Somerville Wilkie, A.H. & A.W. Reed czy John McIndoe zdominowali przemysł wydawniczy Nowej Zelandii, miasto jest ważnym ośrodkiem przemysłu wydawniczego w Oceanii. Najstarszy dziennik w kraju, „Otago Daily Times”, jest wydawany właśnie tu. Najbardziej znani wydawcy w Dunedin to m.in. Kekeno Independent Press (który promuje literaturę faktu, opowiadania czy teksty edukacyjne); Lifelogs (który specjalizuje się rowerach, literaturze dziecięcej czy historii lokalnej) oraz specjalizujący się w książkach o tematyce nowozelandzkiej Otago University Press, najstarszy wydawca naukowy w kraju.

Dowodem na dobry stan bibliotek w Dunedin jest fakt, że choć w mieście żyje zaledwie ok. 120 tysięcy osób, Dunedin Public Library – najstarsza biblioteka publiczna w kraju – co roku odnotowuje ponad milion wizyt. Zdecydowanie jest ona jednym z przodujących ośrodków kulturalnych w kraju. Blisko współpracuje z innymi instytucjami kultury przy organizacji licznych spotkań z autorami, warsztatów pisarskich oraz premier książek. Biblioteka ta może także poszczyć się Reed Collection, słynnymi na całym świecie zbiorami rzadkich książek. Ważne biblioteki naukowe to m.in. University of Otago Library oraz Hewitson Library przy Knox College. Zawiera wiele książek na temat kultury chińskiej wydanych zarówno w języku angielskim, jak i mandaryńskim.

Księgarnie także są ważną częścią życia kulturalnego Dunedin. University Book Shop zawiera dużą kolekcję książek, a można także nabyć w nim jedyne w swoim rodzaju pamiątki. Paper Plus w Golden Centre Mall sprzedaje liczne książki o tematyce nowozelandzkiej. W 2013 roku księgarnia Hard to Find (But Worth the Effort), gdzie znajduje się 250 tysięcy książek, przeniosła się z Auckland do Dunedin. Z kolei mały antykwariat Octagon Books został uznany za jeden z najlepszych na świecie przez Irish Independent News.

Dunedin oferuje wiele możliwości osobom zainteresowanym edukacją literacką. Robert Burns Fellowship jest najważniejszym nowozelandzkim stypendium literackim. Centre for the Book przy University of Otago kształci z zakresu kultury druku oraz historii książki. Jego pracownicy napisali „Definitive History of the Book In New Zealand” („Definitywna historia książki w Nowej Zelandii”). Na uniwersytecie funkcjonuje wiele stypendiów oraz programów rezydencjalnych dla pisarzy, m.in. pierwszy taki program dla autorów książek dla dzieci. Dawny dom pisarza Johna Caselberga i jego żony obecnie jest domem dla wizytujących w Dunedin pisarzy. Program Creative Writing Otago udziela kursy zarówno w Internecie, jak i na kampusie z zakresu kreatywnego pisania.

Najnowszym wydarzeniem literackim w Dunedin jest New Zealand Young Writer’s Festival, po raz pierwszy organizowany w 2015 roku. Młodzi pisarze są nie tylko uczestnikami, ale także i organizatorami tego wydarzenia. Inne godne uwagi wydarzenia literackie odbywające się w Dunedin to m.in. New Zealand Poetry Day oraz New Zealand Book Month. Children’s Storylines Festival z kolei jest jednym z czołowych wydarzeń poświęconych literaturze dziecięcej oraz młodzieżowej.

Co więcej, wiele prestiżowych nagród literackich jest przyznawanych w Dunedin. Caselberg International Poetry Prize drukuje twórczość swoich laureatów w czołowym nowozelandzkim piśmie literackim „Landfall”. Janet Frame Literary Trust co roku wręcza nagrody pisarzom, poetom oraz organizacjom literackim z Nowej Zelandii, które pozytywnie wpływają na kraj. New Zealand Post Book Awards także są przyznawane w Dunedin. Robbie Burns Poetry Competition wyróżnia czytelników w wieku od 5 do 17 lat. Athenaeum Essay Competition, najstarszy konkurs eseistyczny, jest skierowany do uczniów szkół ponadlicealnych.

Jako miasto Dunedin poważnie traktuje publiczne czytelnictwo. Dwa book buses podróżują do wielu części miasta. Z kolei Dunedin Public Libraries organizują liczne akcje wspierające czytelnictwo. Jak wspomniano powyżej, 40 tysięcy spośród 120 tysięcy mieszkańców bierze udział w licznych inicjatywach sieci bibliotek. Co roku, Regent Theatre organizuje wyprzedaż używanych książek, dzięki czemu czytelnictwo jest bardziej dostępne dla mieszkańców Dunedin ze wszystkich warstw społecznych. Program Books for Babies polega na wręczaniu książek młodym matkom, podkreślając wagę czytania niemowlętom. Natomiast program New Zealand Book Council’s Writers In Schools wysyła pisarzy Kiwi do szkół, aby zachęcać młodych czytelników.