Międzynarodowa Sieć Miast Schronienia (ICORN)

Międzynarodowa Sieć Miast Schronienia (International Cities of Refuge Network ICORN) - oferująca azyl pisarzom i obrońcom praw człowieka,którzy z powodu prześladowań nie mogą swobodnie żyć i tworzyć we własnej ojczyźnie, powstała w 2005 r. w Norwegii. Jednym z pomysłodawców Sieci był Salman Rushdie - autor słynnych „Szatańskich wersetów”, które wywołały gwałtowne protesty w świecie islamskim i nałożenie na autora przez ajatollaha Chomejniego fatwy – wyroku nakazującego każdemu prawdziwemu muzułmaninowi zabicie pisarza.

Zgodnie z ideą Rushdiego celem ICORN jest promowanie niezbywalnych wartości wolności słowa i tworzenia poprzez budowanie sieci międzynarodowej solidarności i współpracy. W ciągu 10 lat działalności Sieci udało się znaleźć miejsce tymczasowego schronienia dla kilkuset pisarzy, intelektualistów, blogerów, działaczy praw człowieka. ICORN koordynuje program miast tymczasowego schronienia (shelter cities),a także jest ważną organizacją współpracującą z rządami poszczególnych państw, Komisją Europejską, ONZ i UNHCR, Międzynarodowym PEN Clubem na rzecz praw człowieka, na rzecz wdrażania polityki ochronnej dla twórców prześladowanych ze względu na swoją działalność.

ICORN tworzy dynamiczną sieć ponad 60 miast, a jego działalność to jeden z najsilniejszych na świecie głosów w obronie prawa do wolności poglądów i wypowiedzi oraz międzynarodowej solidarności. Do grupy zaangażowanych miast należą m.in. Amsterdam (Holandia), Antwerp (Holandia), Aarhus (Dania), Barcelona (Hiszpania), Bergen (Norwegia), Bø (Norwegia) Bruksela (Belgia), Chiusi i region Toskanii (Włochy), Kopenhaga (Dania), Lublana (Slowenia), Lucerna (Szwajcaria), Malmö (Szwecja), Meksyk (Meksyk), Molde (Norwegia), Pittsburgh (Stany Zjednoczone).

W 2011 r. Kraków jako pierwsze polskie miasto przystąpił do ICORN. Moment przystąpienia Miasta do Sieci przypadł na uroczyście obchodzony w Polsce Rok Czesława Miłosza, związany z setną rocznicą urodzin poety. Kraków otrzymał zaproszenie jako pierwsze miasto z obszaru Europy Środkowo-Wschodniej. W wystąpieniu skierowanym do Rady Miasta Krakowa władze wykonawcze ICORN wskazywały Kraków jako ważnego i jak najbardziej uzasadnionego kandydata, który będzie służyć za doskonały wzór dla innych miast tego regionu Europy.

Kraków jest aktywnym członkiem Sieci. Przedstawiciele Miasta oraz Stowarzyszenia Willa Decjusza brali udział w obradach Sieci w Brukseli, Sztokholmie, Krakowie  i Lublanie. W dniach 14-16 maja 2013 r. Miasto zorganizowało nadzwyczajną międzynarodową konferencję Writing Freedom wraz z ICORN i PEN International WiPC (Writers in Prison Comitee). W konferencji wzięło udział blisko 200  przedstawicieli życia literackiego: pisarzy, krytyków, tłumaczy, menadżerów i działaczy instytucji literackich z 50 krajów, m. in. ze Stanów Zjednoczonych, Kanady, a także z Syrii, Filipin, Indii, Erytrei, Wybrzeża Kości Słoniowej, Meksyku, Bahrajnu, Chin czy Sri Lanki. W obradach wzięli udział przedstawiciele najważniejszych instytucji świata zajmujących się ochroną wolności słowa.

24 maja 2014 roku w Lublanie (Słowenia) w czasie dorocznego zjazdu ICORN wieloletnia Dyrektor Stowarzyszenia Willa Decjusza – dr Danuta Glondys została wybrana na nowego członka zarządu Sieci. W tym prestiżowym gronie znaleźli się również przedstawiciele innych miast należących do ICORN: Peter Ripken (Frankfurt), Leikny Haga Indergaard (Bergen), Jasmina Arambašić (Lublana), Annika Strömberg (Uppsala), Chris Gribble (Norwich).

Obecnym stypendystą Krakowa jest dr Monem Mahjoub z Libii.

 

Stypendyści w Krakowie goszczący w Krakowie w latach 2011-2017

Maria Amelie  (właściwe nazwisko Madina Salamova) – młoda pisarka rosyjskiego pochodzenia. Urodziła się na Władykaukazie w Osetii Północnej. Z powodów politycznych i w obawie przed prześladowaniami rodzina Marii Amelie wyjechała nielegalnie do Finlandii, a następnie do Norwegii. W ciągu ośmiu lat Maria Amelie ukończyła studia i pracowała w sektorze kulturalnym. W 2010 roku ukazała się jej debiutancka książka pt. Nielegalna Norweżka (Illegaly Norwegian), która wywołała medialną burzę i ogólnonarodową debatę o postrzeganiuimigrantów i uchodźców w Norwegii oraz w krajach skandynawskich. Książka stała się bestsellerem, zelektryzowała opinię publiczną, ale jednocześnie sprawiła, że pisarka otrzymała nakaz opuszczenia kraju. Historia ta podzieliła społeczeństwo norweskie na zwolenników i przeciwników polityki imigracyjnej. 12 stycznia 2011 r. podczas wystąpienia w Szkole im. Fridtjofa Nansena w Lillehammer Amelie została aresztowana. Przez 7 dni była przetrzymywana w areszcie dla uchodźców. Mimo ogromnego wsparcia mediów, protestów na ulicach Oslo i reakcji instytucji międzynarodowych – deportowano ją do Moskwy. Stąd trafiła do Willi Decjusza. W Krakowie ukończyła drugą książkę o swoich doświadczeniach po aresztowaniu: deportacji i poszukiwaniach azylu. Po powrocie do Norwegii wraz z reżyser Niną Wester rozpoczęła pracę nad sztuką teatralną opartą na jej pierwszej książce. Sztuka została wystawiona z sukcesem w czerwcu 2011 roku w Oslo.

Kareem Amer (Abdulkareem Nabil Soliman Abdulhameed Amer) młody egipski bloger, publicysta, obrońca praw człowieka. Urodzony w 1984 r. wychował się w religijnej rodzinie islamskiej. W latach 2004-2006  na swoim blogu opublikował cykl wpisów krytykujących uczelnię Al Azhar za rozpowszechnianie idei ekstremistycznych oraz obnażających reżim prezydenta Mubaraka. Jako pierwszy arabski bloger za swoje posty został skazany na 4 lata więzienia za „obrazę islamu” i „szerzenie fałszywych informacji na temat prezydenta Mubaraka”. Wyrok ten spowodował falę protestów na całym świecie, wyrażanych m.in. za pomocą witryny internetowej freekareem.org. Mimo zwolnienia z więzienia był prześladowany, śledzony i zastraszany. Islamscy ekstremiści grozili mu śmiercią. Działalność Amera obnażająca mechanizmy działania dochodzących do władzy fundamentalistów, domaganie się świeckości państwa, prawa do wolności wyznania i sumienia, wreszcie nawołująca do budowania w Egipcie państwa wolności i tolerancji, została wysoko oceniona przez międzynarodową społeczność dziennikarzy, reporterów, a także ekspertów ICORN. Głos w jego obronie zabrał PEN International, The Writers in Prison Committee PEN. Za swoją działalność Kareem Amer otrzymał nagrodę Reporterów bez Granic w 2007 roku. Teksty szeroko dostępne w Internecie cytowane były często w komentarzach wiodących agencji prasowych jako bezkompromisowy głos młodego pokolenia Egipcjan, które doprowadziło do politycznych i systemowych przemian, a zarazem jako ważny przykład użycia mediów elektronicznych i Internetu w  domaganiu się respektowania praw człowieka w krajach islamskich, prawa do wolności wyznania, poglądów i słowa.

Mostafa Zamaninija (1957) – irański pisarz, wydawca i nauczyciel akademicki, a także agent. Opublikował wiele tytułów poświęconym zagadnieniom historii i kultury irańskiej, a także poezję, powieści, scenariusze i eseje. Jego powieści (takie jak Kudām zamīn shādtar astBigū bih Māh Biyāīd, and Rāh-i Darāz-i Istānbūl) zostały zakazane w Iranie. Jego dwutomowa praca Farahan, An Ancient Land stała się punktem odniesienia dla historyków badających literaturę, historię i kulturę starożytnej Persji. Zamaninija był obiektem prześladowań, aresztowań oraz cenzury ze strony władz irańskich począwszy od lat 80., ze szczególnym nasileniem po wyborach prezydenckich w 2009. W tym czasie napisał list otwarty do rządu, w którym poddał krytyce cenzurę oraz traktowanie tzw. Ruchu Zielonych. W konsekwencji Zamaninija został aresztowany, jego dom przeszukano, a jego komputer, książki i inne publikacje skonfiskowano. Do Krakowa przyjechał w 2013 roku, aby kontynuować badania i napisać trzeci tom pracy Farahan.

Lawon Barszczeuski (1958, Połock) – białoruski pisarz, filolog, tłumacz, poeta i polityk. Studiował nauki filologiczne w Instytucie Pedagogicznym w Mińsku. Od 1991 roku był wicedyrektorem ds. naukowo-metodycznych Białoruskiego Humanistycznego Centrum Edukacyjno-Kulturowego przy Ministerstwie Edukacji Narodowej Republiki Białorusi (od 2003 roku, po oficjalnym zamknięciu przez rząd białoruski, placówka ta działa nielegalnie jako Białoruskie Liceum Humanistyczne). Po ogłoszeniu niepodległości Białorusi w 1991 roku zainicjował swoją działalność polityczną. W latach 1990-1995 był deputowanym
do Rady Najwyższej Białoruskiej SRR/Rady Najwyższej Republiki Białorusi XII kadencji. Był liderem wielu parlamentarnych grup roboczych poświęconych systemowi edukacyjnemu oraz kwestiom narodowościowym. W 1995 roku Barszczeuski wziął udział w protestach przeciwko ustawom prezydenta Aleksandra Łukaszenki. W związku z protestami, w których uczestniczył, został w latach 1996-99 wykluczony z parlamentu. W latach 2007-2009 ponownie piastował pozycję przewodniczącego opozycyjnej partii Białoruski Front Ludowy. Pomimo politycznej dyskryminacji nadal angażował się politycznie i promował kwestię białoruską za granicą. Od 2012 roku jest felietonistą jedynego na Białorusi dziennika opozycyjnego „Narodnaja Wola”. Tłumaczy z łaciny, starożytnej greki, języka niemieckiego, angielskiego, francuskiego, polskiego (m.in. utwory: Johanna Wolfganga Goethego, Bertolda Brechta, Franza Kafki, Stanisława Wyspiańskiego, Brunona Schulza, Czesława Miłosza, Sławomira Mrożka). W latach 2003-2005 pełnił funkcję przewodniczącego białoruskiego PEN Clubu. Jest autorem czterech publikacji książkowych, współautorem – piętnastu, napisał przedmowę do kilku wydań, przetłumaczył na język białoruski utwory literackie oraz rozprawy historyczne ponad czterdziestu autorów. Był redaktorem piętnastu wydań. W sumie swoim nazwiskiem sygnował kilkaset publikacji. Do jego dorobku naukowego zaliczają się opracowania z zakresu metodologii literatury i języka, językoznawstwa i literaturoznawstwa.

Asli Erdogan (Stambuł, Turcja) - Turecka pisarka i dziennikarka. Od czasu ukazania się pierwszej powieści The Sea Shell Man w 1994 r. napisała kilkanaście książek – w tym powieści, nowele, zbiory opowiadań, tomy prozy poetyckiej, jak również wybór esejów politycznych. Pracowała również  jako felietonistka i dziennikarka – od 1998 r. głównie dla lewicowej gazety „RADİKAL” oraz „Özgür Gündem” – dwujęzycznej gazety kurdyjskiej, z którą współpracuje regularnie do dziś. W swoich książkach i artykułach podejmuje takie tematy, jak przemoc ze strony państwa, dyskryminacja i łamanie praw człowieka. W obronę wolności angażuje się już od 1993 r., wskutek czego była prześladowana, niejednokrotnie zwalniana z pracy. Represje zmusiły ją do emigracji, na której spędziła kilkanaście lat.

Studiowała inżynierię komputerową (licencjat uzyskany w 1988 r.) i fizykę (tytuł magistra uzyskany w 1993 r.); pracę magisterską na temat fizyki Higgsa napisała w Genewie, gdzie pracowała jako badacz wysokich energii  w Europejskiej Organizacji Badań Jądrowych CERN. Później przeniosła się do Rio de Janeiro, gdzie rozpoczęła pisanie doktoratu, jednak w 1995 r. zrezygnowała z kariery naukowej. Po dwuletnim pobycie w Ameryce Południowej wróciła do Stambułu i rozpoczęła karierę pisarską.

Jej twórczość literacka, w dużej mierze ignorowana w jej własnym kraju, stała się przedmiotem ponad stu artykułów, esejów i prac akademickich publikowanych w czołowych gazetach i czasopismach w całej Europie, m.in. „Lire”, „Le Monde”, „Frankfurter Allgemerine Zeitung”, „Die Welt”, „Neue Zürcher Zeitung”, „Die Presse”, „Aftenposten”, a także była analizowana przez takich pisarzy, jak Orhan Pamuk, Ingo Arend, Ruth Klüger czy Eugene Schoulgin. Czasopismo „Lire” umieściło ją na liście „50 pisarzy przyszłości”, uznając jej twórczość za współczesną klasykę. Książki Erdoğan zostały przetłumaczone na kilkanaście języków, m.in. angielski, francuski, niemiecki, włoski, szwedzki, norweski, arabski i bośniacki. Fragmenty jej prozy były wystawiane na scenie w Mediolanie i prezentowane w teatrze. Jedno z jej opowiadań doczekało się adaptacji filmowej we Francji.

Asli w mediach:

Felix Kaputu (Kongo) – Urodzony w 1959 roku w Kongo Felix Kaputu jest specjalista w dziedzinie afrykanistyki, sztuki i filozofii. W swojej pracy naukowej badał również problematykę gender, mitologie i literaturę afrykańska. Prowadził badania naukowe i wykładał m.in. w USA, Japonii, Belgii. W 2003 roku został stypendysta Fundacji Fulbrighta i University of California. Jest autorem 6 książek i blisko 60 publikacji, dotyczących m.in. trudnej sytuacji kobiet w Afryce, problematyki HIV i AIDS.

W maju 2005 r. Kaputu został aresztowany bez nakazu przez Agencję Bezpieczeństwa Narodowego (ANR). Oskarżono go o bycie odpowiedzialnym za ruch secesyjny 20 tys. żołnierzy w prowincji Katanga, przemyt broni podżeganie do buntu studentów. Według oficjalnych informacji miał być skazany na 30 lat więzienia lub śmierć. Został zatrzymany i przez 10 dni przebywał w areszcie, gdzie odmawiano mu jedzenia i grożono śmiercią. Był świadkiem stosowania przemocy fizycznej i tajemniczych zniknięć innych zatrzymanych. Przeniesiony do zakładu więzienno-resocjalizacyjnego Makala w Kinaszie, został w końcu wypuszczony dzięki interwencji Amnesty International oraz naciskom mediów i zaprzyjaźnionych naukowców. Po wyjściu z więzienia przebywał pod stałym nadzorem, co uniemożliwiało mu powrót na uniwersytet. W 2006 r. wyjechał z kraju na stypendium Scholars at Risk.

Monem Mahjoub, właściwie Abdulmonem Almohjoub (ur. 1963 w Surmanie)  to ceniony i wielokrotnie nagradzany libijski publicysta, lingwista, filozof, krytyk i poeta. Tytuł magistra filozofii i doktora nauk humanistycznych zdobył na marokańskim Uniwersytecie Hassan.W swoim dorobku ma ponad 25 książek z zakresu filozofii, językoznawstwa, historii i polityki. Mahjoub opublikował również trzy tomy poezji: The Book od Illusion, Recital oraz Whenever Wine Beams.Pomiędzy 1998r. a 2016r. opublikował ponad 45 prac naukowych i artykułów w arabskich czasopismach akademickich. W środowisku naukowym nazywa się go „ostatnim Sumeryjczykiem” za sprawą głoszonej przez niego teorii, że języki arabskie i afroazjatyckie mają swoje korzenie w języku sumeryjskim.

Mahjoub jest współtwórcą wydawnictwa Tanit (założonego w 1995 r.). Pełnił także istotne funkcje arabskim świecie kultury. Był doradcą magazynu Inetrnational Affairs, redaktorem naczelnym czasopisma Fadaat (w latach 2002-2010) oraz The Independent (2015-2016), koordynatorem Afro-azjatyckiego Forum Lingwistycznego (2005-2010). Za swoją książkę Sumeryjskie korzenie języków arabskich i aforoazjatyckich otrzymał nagrodę rządu libijskiego oraz wyróżenienie „Accolade of the Country”, do którego nominowany został przez Stowarzyszenie Myśli Konstytucyjnej.

Mahjoubowi – jako prominentej postaci arabskiej kultury – poświęcono kilka publikacji i tekstów publicystycznych, m.in. wywiad-rzekę, który ukazał się w 2016r. pod nazwą Ostatni Sumeryjczyk.