Aktualności

10 Lipca
2019

Przystań, klasyka! O Januszu Meissnerze | 13.07, Metaforma Cafe

  • 13 lipca (sobota), godz. 16.00
  • Metaforma Cafe, ul. Powiśle 11
  • Gość: Jakub Meissner
  • Prowadzenie: Marcin Wilk

Pilot i instruktor przedwojennego lotnictwa oraz poczytny prozaik, w świecie literackim znany m.in. pod pseudonimem „Porucznik Herbert”. Janusz Meissner będzie bohaterem kolejnego spotkania z cyklu „Przystań, klasyka!” przy kiermaszu Bukiniści nad Wisłą, które odbędzie się w najbliższą sobotę 13 lipca o godz. 16.00 w kawiarni Metaforma. Gościem prowadzącego cykl Marcina Wilka będzie Jakub Meissner – stryjeczny wnuk pisarza.

Życie Janusza Meissnera to gotowa fabuła na film. Urodzony w 1901 roku w Warszawie jako syn rzeźbiarza i medaliera Jana Wiktora Meissnera i Anny Braun, w wieku 17 lat wstąpił do wojska jako ochotnik – mechanik samolotowy. Odegrał niebagatelną rolę w rodzących się polskich Siłach Powietrznych, biorąc udział m.in. w obronie Lwowa, wojnie polsko-bolszewickiej czy III Powstaniu Śląskim (za co został odznaczony m.in. Orderem Virtuti Militari). Przeniesiony w stan spoczynku latem 1939 roku, wykonał jeden lot bojowy w kampanii wrześniowej. Dalszą część II wojny światowej spędził w Rumunii, Francji i Wielkiej Brytanii.

Podniebne doświadczenia Meissnera stały się punktem wyjścia dla pracy lotniczego korespondenta wojennego oraz kanwą części spośród kilkudziesięciu opublikowanych przez niego książek. Po zakończeniu wojny osiadł w Zakopanem, a w 1956 roku przeniósł się do Krakowa, gdzie zamieszkał w domu w Cichym Kąciku przy ul. Olimpijskiej 17. Pod Wawelem spędził resztę życia, zmarł w 1978 roku na zawał serca. Jego grób znajduje się na Cmentarzu Salwatorskim.

Powieści Meissnera to wysokiej próby literatura przygodowa, mimo upływu lat zdobywająca serca kolejnych pokoleń czytelników i czytelniczek. W napisanej w 1929 roku Szkole orląt czy zbeletryzowanej powieści o dokonaniach Franciszka Żwirki i Stanisława Wigury (Żwirko i Wigura, 1965) rekonstruuje romantyczną aurę towarzyszącą początkom awiacji, przywołując legendy i przesądy popularne w ówczesnym środowisku lotników. Popularne Żądło Genowefy (1943) oraz cykl o powietrznych przygodach Greya i jego uczniów to barwne rekonstrukcje drugiej wojny światowej widzianej z perspektywy samolotu. Cykl powieściowy o korsarzu Janie Martenie można natomiast śmiało zestawić z klasyką światowej literatury marynistycznej. Nie mniej interesująca jest również historia adaptacji filmowych książek Meissnera, z Orłem i Sprawą pilota Maresza Leonarda Buczkowskiego na czele.

Jakub Meissner – urodzony w 1958 roku, syn Jana, architekta, i Elżbiety, absolwentki Akademii Sztuk Pięknych w Krakowie. Jako uczeń Liceum Plastycznego w Krakowie włączył się w działania demokratycznej opozycji w latach 70. (m.in. Studencki Komitet Solidarności w Krakowie). Pracownik Sekcji Kultury oraz Sekcji Informacji Zarządu Regionu NSZZ Solidarność, w latach 1980-81, internowany w Wojskowym Obozie Specjalnym w Czerwonym Borze. Od połowy lat osiemdziesiątych na emigracji we Francji, do Polski wrócił w 1991 roku. Prowadził agencję reklamową i firmę eventową, był także współorganizatorem Biura Festiwalowego Kraków 2000 oraz programu Frankfurt 2000. W latach 1992–2002 prowadził antykwariat historyczno–militarny w Krakowie. Organizator wystaw historycznych, m.in. w Muzeum Lotnictwa Polskiego w Krakowie oraz w Muzeum Marynarki Wojennej i Narodowym Muzeum Morskim. Prywatnie pasjonat historii, genealogii i muzyki (kolekcjoner płyt winylowych).

Marcin Wilk (ur. 1978) – dziennikarz, kurator programów literackich. Publikował na łamach m.in. „Polityki”, „Tygodnika Powszechnego”, „Przekroju”, „Czasu Kultury”, „Dekady Literackiej”, „Ha!artu”, „Radaru” i „Lampy”. Współpracował z Radiem Kraków. Przez kilka lat redagował kolumnę książkową w „Dzienniku Polskim”. Stały współpracownik miesięcznika „Znak”. Autor m.in. książek biograficznych o Annie Jantar (Tyle słońca. Anna Jantar. Biografia) i Irenie Kwiatkowskiej (Kwiatkowska. Żarty się skończyły). W czerwcu 2019 r. ukazała się jego książka o ostatnich dniach przed II Wojną Światową w Polsce (Pokój z widokiem. Lato 1939). Prowadzi blog książkowy „Wyliczanka” – www.wyliczanka.eu .

Przystań, klasyka! I Bukiniści nad Wisłą

Popularna mądrość ludowa głosi, że człowiek wykorzystuje ledwie 10% możliwości swojego mózgu. I choć coraz więcej wskazuje na to, że wcale nie jest tak źle, nasze nawyki czytelnicze pozostają zaskakująco konserwatywne: życie nowości książkowej kończy się po trzech miesiącach, w kanonach szkolnych wciąż figuruje zestaw tych samych dobrze znanych nazwisk, a wznowienia klasyki pozostają rzadkie i ograniczają się do autorów i autorek już wcześniej kojarzonych i czytanych.

Podczas plenerowego cyklu „Przystań, klasyka!”, realizowanego od maja do września przed kawiarnią Metaforma u stóp Wawelu zaglądamy głęboko do literackiej studni, jaką są dzieje pierwszego polskiego Miasta Literatury UNESCO. Co miesiąc – od maja do września – wyciągamy z niebytu (lub pozornego bytu) sylwetki pisarzy i pisarek „mniejszych”, pomijanych w zestawieniach, niepasujących do utartych narracji o historii literatury lub dopiero niedawno jej przywracanych. Zuzanna Ginczanka, Kornel Filipowicz, Janusz Meissner, Hanna Mortkowicz-Olczakowa, Tadeusz Peiper – ile tracimy, nie trzymając ich książek na domowych półkach? Cykl prowadzi Marcin Wilk, który zaprasza do rozmowy badaczy i badaczki twórczości, krewnych i krewne bohaterów i bohaterek spotkań.

Cykl „Przystań, klasyka!” towarzyszy drugiej edycji wiosenno-letniego kiermaszu Bukiniści nad Wisłą, jaki odbywa się w weekendy od 4 maja do 29 września na tarasie pawilonu Powiśle 11.

Przystań, klasyka! Program:

18 maja, godz. 16.00 – Zuzanna Ginczanka. Goście specjalni: Sarmen Beglarian i Sylwia Szymaniak
15 czerwca, godz. 16.00 – Kornel Filipowicz. Gość specjalny: Justyna Sobolewska
13 lipca, godz. 16.00 – Janusz Meissner. Gość specjalny: Jakub Meissner
17 sierpnia, godz. 16.00 – Hanna Mortkowicz-Olczakowa. Gość specjalny: Katarzyna Zimmerer|
14 września, godz. 16.00 – Tadeusz Peiper. Gość specjalny: Michalina Kmiecik

Organizatorzy: Krakowskie Biuro Festiwalowe – operator programu Kraków Miasto Literatury UNESCO, Stowarzyszenie Pełna Kultura