Melbourne

Choć Melbourne jest drugim obok Sydney największym miastem w Australii, stolica stanu Wiktoria jest bezsprzecznie również kulturową stolicą tego kraju. Dzięki swojemu dziedzictwu oraz szerokiej aktywności na polu kultury, której częścią jest tętniąca życiem scena literacka, Melbourne wraz z Iowa City został Miastem Literatury UNESCO w 2008 roku.

Melbourne jest gospodarzem różnorodnych festiwali filmowych i muzycznych, w tym Melbourne International Film Festival (Międzynarodowy Festiwal Filmowy w Melbourne), Melbourne Jazz Festival czy Melbourne Fringe Festival, który jest przodującym światowym festiwalem sztuki alternatywnej. Z kolei takie wydarzenia, jak Melbourne Italian Festival, Australian Chinese New Year, Thai Culture and Food Festival czy Greek Antipodes Festival odzwierciedlają wielokulturowe dziedzictwo miasta.

W Melbourne znajduje się także wiele muzeów, galerii sztuki oraz kin. Przykładowo – Museum Victoria jest największym publicznym muzeum w Australii, a Australian Centre for Contemporary Art wystawia wybitne dzieła sztuki z całego świata. Miasto to należy do światowych stolic street art’u, w XIX wieku zaś narodził się tu impresjonizm australijski. Co więcej, Melbourne jest ważnym ośrodkiem przemysłu kinowego. Australian Centre for the Moving Image (ACMI) organizuje wiele projekcji filmowych oraz wydarzeń związanych z kinem. Ich uczestnicy mogą skorzystać ze zbiorów 40 tysięcy płyt DVD. Największy australijski producent filmowy, Village Roadshow Pictures, ma swoją siedzibę w Melbourne. W tym mieście nakręcono także w 1906 roku pierwszy pełnometrażowy film fabularny. Miasto ponadto słynie z licznych teatrów, baletów oraz filharmonii.

Jako niewątpliwie największy ośrodek kulturalny w Australii Melbourne może także pochwalić się bogatą tradycją literacką. Wybitni pisarze oraz poeci z XIX wieku to m.in.: Rolfe Boldrewood, Marcus Clarke czy C. J. Dennis. Peter Carey, laureat Nagrody Bookera, urodził się w Melbourne. Z kolei słynni współcześni pisarze związani z miastem to m.in.: Christos Tsoilkas, Nam Le, Barry Dickins oraz Helen Garner. Wśród czołowych pisarzy literatury faktu związanych z Melbourne znajduje się m.in. Germaine Greer, jedna z najważniejszych współczesnych myślicielek feministycznych.

Ważnym ośrodkiem życia literackiego oraz wydawniczego w Melbourne jest Wheeler Centre for Book Writing and Ideas, które organizuje ponad 200 wydarzeń rocznie.

Przemysły kreatywne tworzą 4,4 procent gospodarki Wiktorii. Spośród wszystkich australijskich miast, Melbourne może pochwalić się największym przemysłem wydawniczym. Penguin Books ma tu swoją siedzibę. Inne wydawnictwo odnoszące niesłychane sukcesy to Lonely Planet, które drukuje słynne przewodniki turystyczne. Melbourne jest ponadto prężnym ośrodkiem jeśli chodzi o książki dla dzieci oraz książki edukacyjne. University of Melbourne Press jest czołowym wydawnictwem naukowym. W mieście mieści się także dużo niezależnych wydawnictw, m.in. Affirm Press i Vignette Press.

W stanie Wiktoria znajduje się 287 bibliotek publicznych oraz 28 bibliotek mobilnych. Niemalże połowa mieszkańców posiada kartę biblioteczną. W 2006 roku wypożyczono ok. 50 mln tytułów ze stanowego systemu bibliotek. Victoria State Library jest najstarszą publiczną instytucją kulturalną w Australii. W jej zbiorach znajduje się 3,5 mln przedmiotów, w tym 2 mln książek.

W Wiktorii znajduje się 307 księgarń, więcej niż w jakimkolwiek innym australijskim stanie. Melbourne może pochwalić się faktem, że posiada więcej księgarń na głowę niż jakiekolwiek inne australijskie miasto. Szczególnie słynie ze swoich licznych niezależnych księgarń. Około 40 procent wszystkich sieci księgarń ma swoją siedzibę właśnie w Melbourne. Statystyczna rodzina w Wiktorii wydaje $9 tygodniowo na literaturę. Otwarta w 1960 roku Little Bookworm jest największą księgarnią dla dzieci w Australii.

Biorąc pod uwagę bogatą ofertę wydarzeń kulturalnych w mieście, nie powinno być zaskoczeniem, że Melbourne jest organizatorem licznych festiwali literackich. Najważniejszym spośród nich jest coroczny, dwutygodniowy Melbourne Writers’ Festival. Z kolei organizacja artystyczna Melbourne Spoken Word wspiera wydarzenia związane z poezją i odczytami w całym mieście.

Kilka spośród najbardziej prestiżowych nagród literackich jest przyznawanych w Melbourne. Największą wartość pieniężną spośród australijskich nagród literackich ma Victorian Premier’s Literary Award, którą funduje rząd stanowy Wiktorii. Celem nagrody jest wspieranie środowisk literackich oraz przemysłu wydawniczego w mieście. Podczas Melbourne Writers’ Festival, gazeta „Age” wręcza nagrodę Book of the Year za prozę, literaturę faktu oraz poezję „o wybitnej wartości literackiej, które wyrażają australijską tożsamość lub naturę”. Z kolei Melbourne Prize for Literature przyznawana jest co trzy lata i należy do najbardziej prestiżowych australijskich nagród literackich. Inna godna uwagi nagroda literacka przyznawana w Melbourne to Stella Prize, której patronem jest Stella Maria Sarah Franklin ps. Miles, czołowa australijska pisarka. Nagroda ta, której wartość sięga $50.000, jest przyznawana wybitnym australijskim pisarkom i lobbuje na rzecz zmian kulturowych, zarazem promując różnorodność.

W Melbourne także znajdują się redakcje kilku wpływowych periodyków literackich. Założony w Brisbane w 1940 roku „Meanjin” jest wydawany przez Uniwersytet w Melbourne od 1945 roku. Uważany za najsłynniejsze australijskie pismo literackie, „Meanjin” odzwierciedla „szeroki zakres współczesnej myśli na temat literatury, innych dziedzin sztuki czy ogólnych wyzwań naszych czasów”. „Kill Your Darlings” jest kolejnym czołowym pismem kulturalnym skupionym w Australii. Zajmuje się wszystkimi dziedzinami sztuki i drukuje prozę. Natomiast „Voiceworks” jest kwartalnikiem, który daje platformę młodym, wschodzącym twórcom australijskim.

Uniwersytet w Melbourne jest liczącym się ośrodkiem edukacji literackiej. Oferuje program stypendialny Dinny O’Hearn Memorial Fellowship dla młodych pisarzy oraz Peter Blazey Fellowship dla literatury biograficznej oraz autobiograficznej. Z kolei Express Media organizuje program mentorski dla prozaików, poetów, autorów literatury faktu oraz dramaturgów mających mniej niż 30 lat. Fundusz Melbourne City of Literature Travel Fund udziela natomiast $3.000 na koszty podróży związane z pisaniem (konferencje, wizyty studyjne, etc.) wszystkim zamieszkałym w Wiktorii pracownikom przemysłu książkowego: pisarzom, wydawcom, bibliotekarzom, itd.

W Melbourne znajduje się wiele programów wspierających publiczne czytelnictwo. Centre for Youth Literature organizuje liczne programy promujące czytelnictwo oraz kursy kreatywnego pisania dla młodzieży. Również Victorian Writers’ Centre znane jest z organizowania wielu kursów dla pisarzy.