Raport Krakowa Miasta Literatury UNESCO 2018

Szanowni Państwo, Drodzy Czytelnicy,

 

za nami w Krakowie rok, o którym można śmiało powiedzieć, że przebiegł pod znakiem literatury. Wielość inicjatyw, które czynnie współtworzą dzisiaj różnorodne środowiska twórców, instytucji kulturalnych, branży wydawniczo-księgarskiej w ramach programu Kraków Miasto Literatury UNESCO przyprawia o zawrót głowy i stanowi najlepszy dowód na to, że wielowiekowe dziedzictwo literackie znajduje swoją twórczą kontynuację we współczesności.

Jubileuszowa, 10. edycja literackiego Festiwalu Conrada zbiegła się z obchodzoną w tym roku 5. rocznicą przyznania tytułu Krakowa Miasta Literatury UNESCO i potwierdziła status największego wydarzenia literackiego w tej części Europy, które wspólnie z organizowanymi równolegle Międzynarodowymi Targami Książki czyni z Krakowa prawdziwą stolicę literatury, gromadząc w Krakowie przeszło 100 tys. czytelników i czytelniczek. Także poetycki Festiwal Miłosza, któremu od kilku już lat towarzyszy gala największej i najważniejszej w naszym kraju nagrody poetyckiej im. Wisławy Szymborskiej, pięknie kontynuuje tradycje przyjaźni dwojga krakowskich noblistów, ściągając do miasta doborowe grono poetów i poetek z całej Polski i świata.

Dynamicznie rozwijają się też festiwale gatunkowe – krakowska odsłona Festiwalu Literatury dla Dzieci, podczas której przyznawana jest Nagroda im. Ferdynanda Wspaniałego dla najlepszej polskiej książki dla dzieci roku, Krakowski Festiwal Komiksu, dedykowany reportażowi festiwal Non-Fiction, a także festiwal literatury eksperymentalnej Ha!wangarda i poświęcony literaturze grozy festiwal KFASON. Warto wspomnieć o Nocy Poezji, która w sprawdzonej formule synergii inicjatyw różnych środowisk i instytucji opanowała Kraków 6 października.

Strategicznym i konsekwentnie rozwijanym elementem programu KMLU są działania edukacyjne. W przełomowym pod wieloma względami roku 2018 uruchomiony został m.in. projekt Biblioteka Przedszkolaka, dzięki któremu we wszystkich przedszkolach samorządowych w Krakowie pojawiły się mobilne biblioteczki, a także zrealizowano całoroczny program warsztatów i czytań generacyjnych dla najmłodszych. Rozwijany jest projekt Szkoła Czytania, angażujący w świadomą lekturę licealistów i przedstawicieli grup wykluczonych z życia kulturalnego.

Stale zabiegamy o lepsze warunki i start w karierze dla początkujących twórców – Festiwal Conrada po raz kolejny zwieńczyła Gala Nagrody Conrada dla prozatorskiego debiutu roku, a w całorocznym programie zajęć, warsztatów i otwartych spotkań realizowanych w ramach programu Kurs Kreatywnego Pisania KMLU każdy znajdzie coś dla siebie.

Kluczowe pozostają dla nas projekty, których celem jest wspieranie zrównoważonego rozwoju rynku książki. Już przeszło 40 książek, w tym także publikacje niszowych, krakowskich wydawców zostało w ostatnich latach objętych patronatami wydawniczymi KMLU, w ramach stoiska na Międzynarodowych Targach Książki co roku prezentowana jest niedostępna w masowych kanałach dystrybucji oferta oficyn zrzeszonych w grupie Świadomi Wydawcy.

Działania na rzecz ochrony i wsparcia rozwoju tradycyjnych księgarń wyróżniają Kraków na tle innych miast Polski. Tylko w ubiegłym roku dzięki programowi wspierania działalności kulturalnej zrealizowano w księgarniach przeszło 200 wydarzeń różnego typu, już 13 miejsc korzysta z ulgowych czynszów w lokalach miejskich, a księgarnie współtworzyły program Festiwalu Conrada i stały się bohaterkami listopadowego plebiscytu, w którym krakowianie i krakowianki po raz drugi wybierali swoje ulubione miejsca. Oferta krakowskich antykwariuszy i bukinistów na stałe zagościła też w przestrzeni miejskiej – od kwietnia do września na Placu Św. Marii Magdaleny oraz na tarasie pawilonu Powiśle 11.

Zwieńczeniem udanego roku była kolejna odsłona ogólnopolskiej akcji Czytaj PL!, w wyniku której darmowe, bestsellerowe e-booki pobrało w całości przeszło 95 tys. czytelników i czytelniczek.

W 2021 roku czeka nas 100. rocznica urodzin Stanisława Lema – najpoczytniejszego polskiego pisarza wszech czasów. Obok tradycyjnych już wydarzeń związanych z popularyzacją dorobku pisarza, jakie obchodzi Kraków co roku we wrześniu, będących częścią wieloletniego programu Lem 2021, w 2018 roku byliśmy świadkami inauguracji strategicznej inwestycji w dawnym Składzie Solnym na Zabłociu. Centrum Literatury i Języka „Planeta Lem” będzie docelowo domem dla różnorodnych inicjatyw w ramach programu KMLU i pomieści nowoczesną wystawę dedykowaną myśli Lema, wystawę poświęconą językowi i komunikacji, wielofunkcyjne sale z przeznaczeniem na wydarzenia literackie, a także ogólnodostępną mediatekę, kawiarnio-księgarnię i ogród. We wrześniu 2018 r. ogłoszono międzynarodowy konkurs architektoniczny na projekt centrum, które widzimy jako przyszłą wizytówkę literackiego Krakowa, miejsce włączenia społecznego i wielopokoleniowej edukacji czytelniczej.

Bezustannie rozwijamy wiedzę o najważniejszych wyzwaniach i problemach dotykających środowiska literackie Krakowa, które stają się dla nas podstawą dla wdrażanych projektów. Raport Dramat i życie, będący zwieńczeniem badań krakowskiego pola literackiego opublikowany z końcem roku przyniósł ważne obserwacje i stanowi bezcenne źródło wiedzy dla każdego, komu bliska jest idea dalszego rozwoju życia literackiego w Krakowie.

To tylko krótki przegląd najważniejszych wydarzeń roku 2018 w Krakowie Mieście Literatury UNESCO. Bardziej dokładny obraz sytuacji przyniesie z pewnością raport, który niniejszym oddajemy w Państwa ręce. Zapraszam do lektury!

Izabela Helbin
Dyrektor Krakowskiego Biura Festiwalowego