Aktualności

Pic. Sophie Bouteiller for Polish Institute in Paris
21 Marca
2015

Literackie święto polskiej książki w Paryżu

Pierwszy dzień paryskich targów książki upłynął na polskim stoisku pod znakiem rozmów o reportażu, polskiej poezji i związkach literatury i filmu. Czołowi polscy twórcy spotkali się z czytelnikami, tłumaczami i prasą francuską. Przy okazji tych najważniejszych dla francuskiego obszaru językowego targów książki Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP prof. Małgorzata Omilanowska i Minister Kultury Francji Fleur Pellerin podpisały deklarację o wspieraniu rozwoju współpracy kulturalnej między Polską i Francją. Zadeklarowały, iż będzie się ona koncentrować min. na współpracy pomiędzy narodowymi instytutami audiowizualnymi oraz na dwustronnej promocji literatury i czytelnictwa.

Ważnym wydarzeniem Targów była podpisana wczoraj deklaracja o współpracy podpisana przez Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego RP prof. Małgorzatę Omilanowską i Minister Kultury Francji Fleur Pellerin. Obie strony zadeklarowały, że współpraca ta jest szczególnie ważna w upowszechnianiu czytelnictwa i literatury, czego dowodem jest zaproszenie Francji jako gościa honorowego na Międzynarodowe Targi Książki w Warszawie w 2015 oraz zaproszenie miast Krakowa i Wrocławia jako gości honorowych Salonu Książki 2015 w Paryżu. W deklaracji podkreślono także wagę współpracy między muzeami oraz znaczenie dziedzictwa historycznego, które łączy oba kraje. Panie minister zobowiązały się działać razem na forum UE na rzecz polityki wspierającej twórczość artystyczną, uznanie wartości dziedzictwa oraz powszechny dostęp do kultury. Podkreśliły znaczenie ambitnej polityki kulturalnej wspierającej powstawanie wysokiej jakości dzieł literackich.

Równie ważnym wydarzeniem związanym z europejskimi regulacjami na rynku książki była wspólna deklaracja w sprawie ujednolicenia podatku VAT na książki drukowane i cyfrowe podpisana wczoraj przez Ministrów Kultury Polski, Francji, Niemiec i Włoch. Podkreślając rolę nowych technologii i książki cyfrowej dla przyszłości czytelnictwa, Ministrowie zaapelowali do Komisji Europejskiej o nadanie takiego kierunku rozwoju prawodawstwa europejskiego, który doprowadzi do rozszerzenia obniżonej stawki podatku VAT na wszystkie książki, niezależnie od tego, czy są one drukowane, czy też cyfrowe. Stanowisko polskiej Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego jest zgodne ze stanowiskiem Rządu RP z kwietnia 2013 roku w tej sprawie.

Na stoisku polskim miast literackich Krakowa i Wrocławia odbyło się w piątek 12 spotkań z autorami reprezentującymi najważniejsze aspekty dziedzictwa literackiego Polski i Francji, oraz najciekawsze i najbardziej nośne trendy we współczesnej literaturze obu krajów. Towarzyszyły im warsztaty dla dzieci oraz prezentacje najnowszych przekładów literatury polskiej na język francuski; swoje książki podpisywali min. Norman Davies, Mariusz Szczygieł, Olga Tokarczuk, Joanna Bator i Marzena Sowa, autorka niezwykle popularnej nad Sekwaną serii komiksowej pt. Marzi.

Prawdziwe tłumy gości ściągnęło na polskie stoisko spotkanie Jurija Andruchowycza z Normanem Daviesem i Mariuszem Szczygłem. Spotkanie przybliżające francuskiej publiczności specyfikę doświadczenia środkowoeuropejskiego zostało oparte na toposie miasta – czynnika zmiany cywilizacyjnej, przestrzeni mieszania języków i tradycji składających się na złożoną tożsamość naszego makroregionu. Słuchacze targów mieli okazję zapoznać się z bogactwem i żywotnością polskiej poezji, reprezentowanej w pierwszy dzień prezentacji przez Urszulę Kozioł i Ewą Lipską. Setki osób słuchały rozmowy Olgi Tokarczuk z Erikiem-Emmanuelem Schmittem, autorem głośnych książekOskar i pani Róża i Pan Ibrahim i kwiaty Koranu. Uwielbiany przez francuską publiczność pisarz gorąco polecał widzom powieści Tokarczuk. Uwagę miejscowej publiczności zwróciła również rozmowa o feminizmie w literaturze z udziałem Joanny Bator i czołowych francuskich antropologów i filozofów kultury zajmujących się znaczeniem płci kulturowej – Catherine Deschamps, Geneviève Fraisse i Patrickiem Jean.

Polskie stoisko przeżyło prawdziwe oblężenie podczas spotkania z Romanem Polańskim. Urodzony w Krakowie reżyser i scenarzysta o międzynarodowej sławie opowiedział o tekstach, które wywarły największy wpływ na fabuły jego filmów. Wrażenia z lektury sztuk Szekspira i Yasminy Rezy towarzyszyły adaptacjom dzieł Dickensa, wspomnieniom ze współpracy z Robertem Harrisem, autorem scenariusza do Autora widmo. Reżyser zdradził też postępy prac nad swoją najnowszą produkcją – kręconą częściowo w Krakowie Aferą Dreyfusa. Chętnie i sporo opowiadał o literaturze europejskiej, która była zawsze kontekstem jego twórczości filmowej. Rozmowa miała także charakter sentymentalny. Polański dużo mówił o Krakowie, do którego przeniosła się jego rodzina w latach 30. Mówił o nim jako o mieście dzieciństwa i przedwczesnego dojrzewania, o mieście trudnych wspomnień i ważnych inspiracji.

Pierwszego dnia Targów na stoisku Krakowa i Wrocławia rozmawiano też o polityce literackiej obu miast w konfrontacji z doświadczeniami francuskimi. Zaprezentowano największe festiwale literackie w Polsce, program Miasta Literatury UNESCO dla Krakowa i Wrocławia – Światowej Stolicy Książki UNESCO 2016, podkreślono obecność stolicy Małopolski w Sieci Miast Pisarzy Uchodźców ICORN i plany Wrocławia związane z dołączeniem do tej sieci; wspomniano akcje wykorzystujące nowe media do upowszechniania czytelnictwa. Przedstawiciele kilku regionów francuskich, oraz Robert Piaskowski – koordynator programu Kraków – Miasto Literatury UNESCO oraz Irek Grin – kurator programu literackiego Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016 i Światowej Stolicy Książki UNESCO wymienili się doświadczeniami w zakresie promowania literatury jako fundamentu świadomego i kreatywnego społeczeństwa.

W sobotę program polskiego stoiska będzie równie, o bogaty i intensywny. Obok dyskusji wokół spuścizny „wielkich nieobecnych” – Jerzego Grotowskiego, Tadeusza Kantora i Brunona Schulza odbędzie się spotkanie Olgi Stanisławskiej z Mariuszem Szczygłem i Wojciechem Tochmanem o sile i specyfice polskiego reportażu. Joanna Olech wraz z Jean-Philippe Arrou-Vignod opowiedzą, jak pisać książki dla dzieci, a Norman Davies i Prezydent Wrocławia – Rafał Dutkiewicz przedstawią historię stolicy Dolnego Śląska na podstawie znanej książki brytyjskiego historyka pt. Mikrokosmos jako paradygmat dla całej Europy Środkowej. Francuska publiczność spotka się także z rysownikiem Grzegorzem Rosińskim, który w rozmowie z Patrickiem Gaumerem opowie o Thorgalu – fenomenie współczesnej europejskiej kultury popularnej zrodzonym nad Wisłą.

Polska literatura tłumaczona na język francuski budzi żywe zainteresowanie na księgarni stoiska polskiego prowadzonej przez francuską sieć FNAC. Można tam znaleźć właściwie wszystko, co kiedykolwiek zostało przetłumaczone i opublikowane we Francji. Polska księgarnia jest odwiedzana przez tysiące francuskich czytelników, którzy najchętniej kupują teksty Kapuścińskiego, Tokarczuk, Miłoszewskiego, Krajewskiego i Olgi Tokarczuk. Świetnie sprzedaje się także klasyka polskiej literatury, przede wszystkim dzieła Witolda Gombrowicza, duże zainteresowanie budzi także polska eseistyka, poezja i reportaż.